Ngày trở về, tôi gặp mẹ đứng trước con đường nhỏ dẫn vào nhà. Nắng chiều còn vương trên mái ngói cũ, hàng rào dâm bụt vẫn đỏ hoa, khoảng sân vẫn đầy lá khô. Mọi thứ dường như chẳng thay đổi, chỉ có mẹ là khác. Tóc mẹ bạc nhiều hơn, lưng hơi còng, đôi chân không còn nhanh nhẹn như ngày trước. Mẹ đưa tay cho tôi nắm. Tôi dìu mẹ qua đoạn đường gồ ghề trước cổng. Mẹ bước chậm, mắt nhìn xuống đất, thỉnh thoảng dừng lại để giữ thăng bằng. Tôi chợt thấy lòng mình se lại. Đã bao lâu rồi tôi không nhìn kỹ đôi chân của mẹ?
Hồi nhỏ, sáng nào mẹ cũng nắm tay đưa tôi đến trường. Con đường trước nhà khi ấy dài lắm, qua mấy hàng cây, vài ngã rẽ và những căn nhà đang mở cửa đón ngày mới. Tôi thường la cà, thấy con bướm thì đứng ngó, thấy chiếc lá đẹp cũng cúi xuống nhặt. Mẹ kiên nhẫn chờ, lâu lâu kéo lại quai cặp cho ngay ngắn rồi tiếp tục đi. Tôi đâu biết mẹ đã thức dậy từ lúc nào, đã lo xong bữa sáng ra sao, cũng chẳng hiểu sau khi đưa tôi đến lớp, mẹ còn bao nhiêu việc phải làm. Với tôi, chỉ cần có bàn tay mẹ nắm lấy tay mình, con đường phía trước tự nhiên trở nên dễ đi.
Tôi nhớ một buổi sáng trời mưa. Con đường đất nhão nhoẹt, đôi giày vải mới khiến tôi ngại bước qua những vũng nước. Mẹ đi trước, lựa chỗ đất cao cho tôi theo. Vậy mà tới khúc đường trơn, tôi vẫn té nhào. Mẹ quay lại đỡ tôi, chiếc dép của mẹ cũng lún sâu xuống bùn. Tôi khóc vì đầu gối đau, vì đôi giày mới bị dơ. Mẹ chẳng rầy la, chỉ phủi đất trên quần áo tôi rồi lấy tay lau sơ đôi giày. Đến cổng trường, mẹ sửa lại cổ áo, dặn tôi vào lớp ngoan, chiều mẹ đón. Tôi chạy vào sân, gặp bạn bè là quên ngay chuyện vừa rồi. Nhìn qua cửa lớp, tôi thấy mẹ còn lom khom tìm chiếc dép mắc dưới bùn. Tiếng trống vang lên, bóng mẹ khuất dần ngoài cổng. Khi ấy, tôi chưa hiểu người đàn bà ấy đã chịu phần lấm lem về mình, chỉ mong con được đến trường sạch sẽ, yên lành.
Rồi tôi lớn lên, bắt đầu thấy con đường trước nhà chật hẹp. Tôi muốn đi xa, muốn biết những thành phố đông người, muốn đặt chân tới những vùng đất từng đọc trong sách. Ngày rời nhà, mẹ đứng ở cổng dặn tôi đi đường cẩn thận, ăn uống đàng hoàng, có chuyện gì thì gọi về. Tôi xách hành lý, bước nhanh ra đầu ngõ, lòng đầy háo hức. Tôi nghĩ mình còn trẻ, mẹ còn khỏe, căn nhà vẫn ở đó, muốn về lúc nào chẳng được.
Những năm sau, tôi đi qua nhiều nơi, gặp nhiều người, có lúc thành công, cũng có khi thất bại. Tôi học cách tự quyết định, tự đứng lên sau những lần vấp ngã. Có những đêm trở về phòng khi phố đã lên đèn, tôi thấy mình trưởng thành hơn, tưởng như đã đủ vững vàng để đi qua mọi ngã rẽ cuộc đời. Còn mẹ vẫn ở căn nhà cũ. Mẹ đi chợ buổi sáng, chăm mấy luống rau sau hè, quét lá ngoài sân, lâu lâu ghé nhà hàng xóm chuyện trò. Qua điện thoại, mẹ thường hỏi tôi công việc có bận không, ăn uống ra sao, chừng nào về.Tôi cứ trả lời bằng những câu quen thuộc: đợi xong việc này, đợi qua đợt bận, đợi mọi thứ ổn hơn rồi con về. Những chữ “đợi thêm chút nữa” cứ nối nhau, như thể thời gian là thứ mình muốn để dành lúc nào cũng được.
Có lần mẹ kể con đường trước nhà mới sửa, không còn lầy lội như trước. Tôi nghe rồi quay lại với công việc. Tôi không nhận ra trong lúc mình mải miết tìm những con đường mới, đôi chân mẹ đã chậm dần. Người từng đi chợ từ sáng sớm, làm hết việc này tới việc khác chẳng than mệt, giờ phải dừng nghỉ sau một quãng ngắn. Tôi vẫn nghĩ mẹ của hôm nay giống hệt mẹ trong ký ức ngày xưa. Chiều hôm ấy, dìu mẹ đi qua con đường trước nhà, tôi mới thấy thời gian đã đổi thay nhiều đến chừng nào. Mẹ vịn nhẹ vào cánh tay tôi, thỉnh thoảng dừng trước một chỗ đất gồ ghề. Có lúc tôi vô thức bước nhanh, rồi giật mình khi nhận ra bàn tay mẹ đang níu lấy mình.
Ngày trước, tôi đi chậm, mẹ đứng chờ. Bây giờ, tôi phải học cách chờ mẹ. Tôi nhìn đôi dép đã mòn dưới chân người, nhìn những ngón chân gầy và dáng đi không còn vững. Đôi chân ấy từng lội qua bùn đất, đi dưới những trưa nắng chang chang, đứng hàng giờ bên bếp, tất bật lo từ bữa cơm đến chuyện học hành của con. Đôi chân ấy đã đưa tôi qua những đoạn đường mà hồi nhỏ tôi chưa đủ sức tự đi một mình. Tôi từng nghĩ mình lớn lên nhờ cố gắng của bản thân. Điều đó không sai, nhưng giữa con đường quen thuộc này, tôi chợt hiểu có những bước chân của mình được nâng đỡ bằng cả một đời nhọc nhằn của mẹ. Tôi đi được xa là vì ngày trước có người chịu khó đi chậm lại, chờ tôi từng bước.
Mẹ khẽ nói với tôi cứ đi từ từ, mẹ vẫn đi được. Giọng nói ấy bình thản như những lần mẹ dỗ dành tôi thuở nhỏ. Tôi không biết mẹ còn nhớ buổi sáng mưa năm đó không, có nhớ chiếc dép mắc trong bùn hay đứa con chỉ biết khóc vì đôi giày bị dơ. Có thể với mẹ, đó chỉ là chuyện nhỏ giữa bao nhiêu chuyện đã qua. Nhưng với tôi, ký ức ấy bỗng hiện lên rõ ràng. Tôi nhớ bàn tay mẹ giữ lấy mình, nhớ dáng mẹ cúi xuống giữa con đường lầy lội, nhớ bóng mẹ quay về sau khi đưa tôi tới lớp. Bao năm qua, tôi đã đi nhiều nơi, trải qua đủ chuyện vui buồn, nhưng ít khi nghĩ người đưa mình đi những bước đầu tiên cũng đang già đi từng ngày.
Thời gian chẳng cần làm điều gì ồn ào. Nó cứ lặng lẽ nằm trong mái tóc bạc, cái lưng còng và những lần mẹ phải dừng chân để lấy lại sức. Chúng tôi về tới cổng. Mẹ nhìn khoảng sân, nhắc ngày mai nhớ quét lá vì dạo này gió nhiều. Tôi dìu mẹ qua bậc cửa, kéo ghế cho mẹ ngồi nghỉ. Ngoài kia, con đường nhỏ chìm dần trong ánh chiều. Một chiếc lá khô lăn theo gió rồi mắc lại bên hàng rào. Tôi chợt nhận ra những điều thân thuộc không thể đứng yên mãi trong ký ức. Con đường vẫn còn đó, nhưng người từng bước nhanh bên cạnh tôi đã không còn đi được như xưa. Tôi cũng không còn là đứa trẻ vô tư chạy về phía trước, tin rằng chỉ cần ngoảnh lại sẽ thấy mẹ đang chờ.
Ngày trước, tôi té, mẹ đỡ. Tôi mỏi chân, mẹ chờ. Đến khi tôi đủ lớn để rời khỏi con đường quen thuộc, mẹ để tôi đi, mang theo những lời dặn dò giản dị mà đôi khi tôi nghe rồi quên mất. Bây giờ, tôi đi bên cạnh mẹ, tự điều chỉnh nhịp chân cho vừa với bước đi của người. Tôi không biết phía trước còn bao nhiêu lần hai mẹ con có thể cùng nhau đi hết con đường này. Tôi chỉ mong mỗi lần trở về, mình sẽ bớt vội hơn, chịu khó ngồi nghe mẹ kể chuyện, hỏi han những điều trước đây thường bỏ qua.
Tôi đã đi qua nhiều miền đất bằng đôi chân của mình. Nhưng càng đi xa, tôi càng hiểu có những hành trình bắt đầu từ một bàn tay nắm lấy bàn tay, từ một người lặng lẽ đi trước để mở đường cho người khác. Trưởng thành không chỉ là biết tự bước đi, biết vượt qua khó khăn hay tìm cho mình một chỗ đứng giữa cuộc đời. Trưởng thành còn là biết quay về, biết thương người thân khi họ vẫn còn ở bên mình, chứ không phải đợi đến lúc chỉ còn kỷ niệm để nhớ.
Chiều xuống, mẹ đứng dậy, đưa tay tìm cánh tay tôi. Tôi dìu mẹ đi thêm mấy bước trong sân. Tiếng dép chạm nhẹ trên nền gạch, tiếng lá xào xạc ngoài hàng rào, tiếng gió lùa qua mái hiên vẫn bình thường như mọi ngày. Không ai nói gì, nhưng tôi hiểu có những yêu thương chẳng cần gọi thành tên. Chúng nằm trong từng bữa cơm, lời dặn dò và những bước chân đã mỏi mà vẫn cố đi thêm một đoạn vì con.
Tôi từng nghĩ mình tự đi qua cuộc đời bằng đôi chân của chính mình. Giờ đây, tôi mới hiểu mình đã đi bằng đôi chân của mẹ rất nhiều. Khi mẹ đã chậm lại, tôi chỉ mong mình đủ kiên nhẫn để bước chậm theo người, đủ yêu thương để không bỏ lỡ những ngày còn có thể nắm lấy bàn tay ấy. Bởi có những con đường, dù đi xa đến đâu, cuối cùng ta vẫn muốn trở về. Và có một người, dù đã dành gần hết cuộc đời để dìu dắt ta, vẫn xứng đáng để ta dành thời gian đi bên cạnh.
Bài viết liên quan