Volga lặng im. Gió thổi. Tuyết bắt đầu rơi.
Tôi đứng bên bờ sông, co bàn tay lạnh buốt vào túi áo khoác dày, mắt nhìn hút về phía khoảng không mờ mịt phía bên kia bờ dốc. Nước Nga đón tôi bằng một buổi chiều xám xịt và cái lạnh như kim châm vào da thịt. Khác hẳn với những gì tôi từng tưởng tượng qua những trang sách của Thạch Lam hay Nguyễn Tuân ở quê nhà, sự xê dịch của một du học sinh không có màu hồng của những buổi hoàng hôn lãng mạn. Nó có vị của sự cô độc. Vị của những ga tàu dài hun hút, của những tiếng còi tàu xé toạc màn đêm bản xứ, và của cả nỗi nhớ nhà quay quắt mỗi khi nhìn thấy một dáng hình hao gầy lướt qua trên phố đông.
Chiều nay, tôi chọn đi. Không phải một chuyến đi chơi để check-in hay tìm kiếm những niềm vui náo nhiệt. Tôi đi để đối thoại với chính mình, và để đối thoại với mảnh đất mà tôi đang gắn bó những năm tháng tuổi trẻ. Hành trình của tôi dừng lại ở Volgograd, nơi có dòng Volga vĩ đại và ngọn đồi Mamayev kiêu hãnh.
Bên kia dòng Volga là gì? Người ta bảo bên kia sông là những cánh rừng taiga ngút ngàn, là những thảo nguyên xa xôi. Nhưng với một đứa con xứ nhiệt đới lần đầu chạm ngõ nước Nga như tôi, phía bên kia dòng sông ấy lại là ký ức.
Tôi bắt đầu bước lên những bậc đá đầu tiên của đồi Mamayev. Hai trăm bậc tất cả. Tôi đếm. Một, hai, ba… Mỗi bước chân nặng nề giữa cái lạnh âm độ như một nốt nhạc trầm rơi vào khoảng không tĩnh lặng. Tôi nhận ra, chuyến đi vĩ đại nhất đôi khi lại là chuyến đi ngược dòng thời gian, nơi mỗi bước chân ta đi đều chạm vào xương máu và linh hồn của lịch sử. Hai trăm bậc đá ở đây không đơn thuần là một lối đi bộ, chúng là biểu tượng cho hai trăm ngày đêm ròng rã của trận chiến Stalingrad khốc liệt năm xưa. Mỗi bước chân tôi đặt lên, như có tiếng vọng từ lòng đất, tiếng rầm rập của những đoàn quân, tiếng gầm rú của bom đạn và cả tiếng thở dài của những người mẹ mất con. Tôi chợt thấy mình nhỏ bé. Sự cô đơn của một du học sinh xa nhà bỗng chốc trở nên thật nhỏ nhoi trước nỗi đau chia ly vĩ đại của một dân tộc.
Bước vào Đài Tưởng niệm, không gian đột ngột thay đổi. Bản nhạc “Nỗi nhớ” của Schumann vang lên, dìu dắt, nức nở và len lỏi vào từng tế bào. Giữa căn phòng rộng lớn, ngọn lửa vĩnh cửu bập bùng cháy trên bàn tay đá khổng lồ. Ánh lửa đỏ rực phản chiếu lên những bức tường xám ngắt khắc kín tên của những người lính đã ngã xuống. Tôi đứng sững lại. Cạnh tôi, một người phụ nữ Nga tóc bạc phơ, lặng lẽ đặt một nhành hoa cẩm chướng đỏ lên bệ đá rồi làm phép nén một tiếng nấc. Nhành hoa đỏ rực trên nền đá xám lạnh, hệt như một giọt máu nóng hổi của lòng biết ơn.
Tôi nhìn ngọn lửa, nhìn nhành hoa, và bất giác nghĩ về Việt Nam. Nghĩ về những nghĩa trang liệt sĩ dọc dải đất miền Trung nắng cháy, nghĩ về dòng sông Thạch Hãn, về Quảng Trị — nơi đất mẹ của tôi cũng đã ôm vào lòng biết bao chàng trai mười tám, đôi mươi. Hóa ra, ở bất kỳ đâu trên thế giới này, cái giá của hòa bình đều được đánh đổi bằng thanh xuân của một thế hệ. Giữa tôi và nước Nga lúc này không còn khoảng cách ngôn ngữ hay địa lý. Đó là sự đồng điệu của hai tâm hồn, hai dân tộc bước ra từ giông bão chiến tranh để trân trọng từng giây phút bình yên của hiện tại.
Tôi tiếp tục đi lên đỉnh đồi, nơi bức tượng “Tiếng gọi Tổ quốc” khổng lồ đứng sừng sững giữa trời xanh. Mẹ Tổ quốc tay kiếm chỉ thẳng lên trời, tà áo lộng gió như đang che chở cho cả vùng đất này. Từ đỉnh Mamayev nhìn xuống, dòng Volga lại hiện ra trước mắt tôi, rộng lớn, bao dung và phẳng lặng. Sông vẫn chảy, ngàn năm vẫn chảy, như thể chưa từng có những đau thương nào có thể làm tổn thương dòng dòng chảy vĩ đại ấy.
Gió trên đỉnh đồi lồng lộng thổi, hất tung mái tóc tôi. Tôi nhìn về phía chân trời xa, nơi dòng sông Volga uốn lượn rồi khuất dạng. Chuyến đi đến Mamayev và Volga không dài về mặt khoảng cách cơ học, nhưng nó đã kéo tôi ra khỏi những tủi thân vụn vặt của một đứa con xa xứ. Tôi hiểu rằng, nước Nga không chỉ có những giảng đường áp lực, không chỉ có những người bản xứ lạnh lùng trên xe buýt. Nước Nga có một tâm hồn sâu thẳm, một bờ vai kiên cường và một dòng Volga chở che tất cả.
Tôi quay trở về ký túc xá khi thành phố đã lên đèn. Chuyến đi khép lại, nhưng cuộc đối thoại trong tâm hồn tôi thì chỉ mới bắt đầu. Những bài học, những áp lực phía trước dường như đã có một điểm tựa mới để vượt qua. Đi là để lớn lên, để thấy mình trong thế giới và thấy thế giới trong mình. Phía bên kia dòng Volga là ký ức của một thời đạn bom, còn phía bên này dòng Volga, chính là tương lai và khát vọng của những người trẻ như tôi.
Bài viết liên quan