Năm nào cứ mỗi dịp nghỉ hè, gia đình tôi đều cho các cháu đi du lịch đâu đó. Những chuyến đi như vậy, một mặt tạo không khí vui vẻ cho cả gia đình sau những ngày làm việc vất vả, đó cũng là món quà hai vợ chồng tôi dành tặng các con mình sau một năm học tập để các con có thêm động lực học hành tốt hơn trong những năm học tiếp theo; mặt khác tạo thêm không khí gắn kết gia đình. Năm nay, đầu tháng bảy vừa qua, gia đình tôi có chuyến đi nghỉ mát tại Đảo Cát Bà, Thành phố Hải Phòng ba ngày theo cơ quan vợ Đội Quản lý thị trường số 6 tỉnh Bắc Ninh.
Chặng đường từ Bắc Ninh đến với đảo Cát Bà dài khoảng 160 km. Ngồi trên xe, nhìn ngắm vợ và hai con tíu tít trò chuyện cùng mọi người trong đội, tôi thấy lòng mình bình yên lạ lường. Chiếc xe bon bon qua những cung đường quen thuộc, từ hướng Bắc Giang bắt vào cao tốc Hà Nội – Hải Phòng (QL5B), rồi vượt qua cây cầu vượt biển Tân Vũ – Lạch Huyện đầy kiêu hãnh để check-in bến phà Đồng Bài. Chặng đường bộ: Khoảng gần 3 tiếng tiếng đồng hồ trôi qua nhanh chóng bởi tiếng cười nói, những câu chuyện nghề, chuyện đời của những người chiến sĩ quản lý thị trường vốn ngày thường nghiêm túc, nay lại giản dị và gần gũi vô cùng; Chặng ra đảo, khi phà rời bến, làn gió biển mặn mòi đầu tiên ùa vào khoang xe, xua tan đi cái mệt mỏi của đất liền. Từ bến Cái Viềng, con đường xuyên đảo dài 25 km hiện ra như một dải lụa mềm uốn lượn giữa một bên là núi đá vôi dựng đứng, một bên là biển xanh thẳm dẫn lối chúng tôi vào trung tâm thị đảo.
Tôi đã từng đến đây vài lần và tìm hiểu nhiều về Cát Bà trên báo, đài, nhưng khi thực sự đặt chân lên mảnh đất này, nghe chính những người dân bản địa và đồng nghiệp của vợ trò chuyện, chiều sâu văn hóa của hòn đảo mới thực sự thấm vào lòng. Trong câu chuyện của đồng nghiệp vợ, cũng như tôi tìm hiểu, đảo Cát Bà hiện lên với bề dày lịch sử và giá trị văn hóa, giàu tiềm năng kinh tế, du lịch.
Quần đảo Cát Bà là một quần đảo nằm cách trung tâm thành phố Hải Phòng 60 km theo đường biển, có diện tích khu vực đề cử Di sản thế giới là 31.150 ha với 388 hòn đảo. Về mặt hành chính, quần đảo Cát Bà thuộc đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Nơi đây đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới (năm 2004), được Chính phủ xếp hạng Danh lam thắng cảnh – Di tích quốc gia đặc biệt (năm 2013) và trở thành Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà (năm 2023). Những dãy núi đá vôi trập trùng xen lẫn tùng áng, vụng vịnh; hang động kỳ vĩ; có giá trị đa dạng về sinh học và cảnh quan địa chất, địa mạo, đã tạo nên quần đáo Cát Bà như một kiệt tác thiên nhiên. Đây cũng là nơi sinh sống của hơn 3000 loài động, thực vật trên cạn, dưới biển, trong đó có nhiều loài được đưa vào sách Đỏ Việt Nam và thế giới. Đặc biệt, Voọc Cát Bà là loài đặc hữu, hiện chỉ còn phân bổ duy nhất tại nơi đây.
Cát Bà, còn được gọi là đảo Ngọc. Theo truyền thuyết địa phương thì tên gọi Cát Bà được đọc chệch đi từ Các Bà. Vì có một thời các bà, các chị ở đây đứng ra lo việc hậu cần cho các ông đánh giặc trên một hòn đảo lân cận. Hòn đảo đó được gọi là đảo các Ông (Cát Ông). Ở thị trấn Cát Bà hiện nay có đền Các Bà. Các bản đồ hành chính thời Pháp thuộc (như bản đồ năm 1938) còn ghi là Các Bà. Như vậy có lẽ tên gọi Các Bà đã bị đọc chệch thành Cát Bà. Trước đây đảo Cát Bà thuộc huyện Cát Bà, năm 1977 mới sáp nhập với huyện Cát Hải thành huyện Cát Hải mới. Trước năm 1945, thị trấn Cát Bà là phố Cát Bà, rồi đại lý Cát Bà thuộc huyện Cát Hải, tỉnh Quảng Yên. Sau năm 1945, trở thành thị xã Cát Bà. Đến năm 1957 thị xã Cát Bà đổi thành thị trấn và huyện Cát Bà mới thành lập. Ngày 31/3/1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã ra thăm đảo Cát Bà và Cát Hải. Đã 67 năm trôi qua, song hình ảnh vị lãnh tụ của nước Việt Nam độc lập đầu tiên ra thăm đảo vẫn luôn in đậm trong tâm trí người dân trên đảo. Tại đảo Cát Bà, địa điểm mà Người đến thăm là khu vực làng cá (nay là Cảng Cá) ở phía Tây – Bắc của đảo. Đối với người dân Cát Bà, Cát Hải, chuyến thăm của Bác thắp lên ánh sáng ở huyện đảo, soi rọi con đường hướng tới tương lai cho Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân nơi đây. Tại khu vực làng cá đảo Cát Bà nơi Bác Hồ về thăm có một lễ hội truyền thống hết sức tiêu biểu đó là Lễ hội đua thuyền rồng trên biển diễn ra vào ngày 01 tháng 4 hằng năm, có sự liên quan mật thiết đến sự kiện Bác Hồ về thăm Làng cá. Nguồn gốc của Lễ hội là từ trước cách mạng Tháng 8/1945, gọi là ngày hội xuống nước ở các làng Chài cùng nhiều trò chơi và các hoạt động hoàn toàn diễn ra trên biển. Từ sau cách mạng Tháng 8 đến trước ngày Bác Hồ về thăm làng cá, lễ hội này đã bị gián đoạn, từ sau năm 1959 đến những năm gần đây, lễ hội này được khôi phục với ý nghĩa kỷ niệm ngày Bác Hồ về thăm làng cá. Bắt đầu từ năm 2000 lễ hội đua thuyền rồng trên biển Cát Bà được tổ chức với quy mô lớn và thường xuyên mang thêm ý nghĩa quan trọng nữa là ngày hội ra quân của ngành thủy sản cả nước. Sau lễ khai mạc hoạt động của Lễ hội chủ yếu là nội dung thi đấu bao gồm đua thuyền rồng, thuyền mủng, bè mảng, kéo co trên biển với sự tham gia của các đội đến từ nhiều tỉnh trong cả nước và các huyện ngoại thành Hải Phòng. Ngày nay, nói đến lễ hội đua thuyền rồng trên biển ở Cát Bà, mọi người dân tham gia đều biết đó là lễ hội kỷ niệm Ngày Bác Hồ về thăm làng cá. Đơn giản nhưng sôi động, giàu tính nhân văn.
Những ngày bình thường khác, bình minh trên đảo đã lan tỏa những sắc màu lung linh như ánh bạc trên dòng biển xanh biếc. Buổi chiều đầu tiên, chúng tôi dạo bước trên quảng trường trung tâm. Đứng trước khối đá nguyên khối nặng 86 tấn nơi Bác Hồ từng đặt chân đến thăm làng cá năm 1959, lòng tôi trào dâng một niềm xúc động khó tả. Khẽ nhắm mắt lại, lắng nghe tiếng sóng vỗ và làn gió biển thổi qua, tôi như thấy lại hình bóng vị cha già dân tộc đang ân cần căn dặn người dân huyện đảo. Sáu bẩy năm đã trôi qua, lời người khắc trên đá núi Hà Sen vẫn vẹn nguyên giá trị, như một lời nhắc nhở thế hệ sau về lòng tự hào và trách nhiệm với quê hương. Chúng tôi chậm rãi nhẹ bước chân trước biển cả mênh mông. Nhìn nét chữ khắc trên phiến đá trước quảng trường Cát Bà nơi Bác đã đến thăm, lòng mỗi người bỗng trào dâng, phiến đá gốc quê hương Hà Sen anh dũng (nay thuộc xã Trân Châu, đoạn giữa Tùng Gốm và xóm Bến). Chúng tôi khẽ nhắm hờ đôi mắt, lắng lòng vào hơi thở mà tưởng tượng thấy hình dáng Bác năm xưa còn đang dạo thăm nơi này.
Quần đảo gồm 388 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên diện rộng khoảng 345 km². Đảo Cát Bà lớn nhất có diện tích 153 km², là đảo lớn thứ ba ở Việt Nam sau Phú Quốc và Cái Bầu có đỉnh cao nhất 331m. Các đảo còn lại ít khi độ cao đạt 100-250m, phần nhiều là đảo nhỏ có độ cao dưới 100m và các hòn rất nhỏ thường chỉ cao 20m đến 50m . Đây là một khu vực địa hình karst nhiệt đới bị ngập chìm do biển tiến Holocen, có cảnh quan độc đáo tương tự vịnh Hạ Long là phổ biển các chóp kiểu Phong Tùng và các chóp kiểu Phong Linh, các thung karst và phễu karst. Các hòn đảo là các chóp hoặc tháp kart đơn lẻ hoặc thành cụm, vách bờ dốc đứng nổi trên mặt nước biển trong xanh. Nhiều tên đảo gọi theo hình dáng của vạn vật như Ớt, Chuông, Mai Rùa, Lã Vọng, Đuôi Rồng, Báo và Sư Tử v.v. Ăn mòn sinh hóa và cơ học của nước biển do sóng và thủy triều tạo nên rìa bờ lõm vòng quanh đảo làm tăng vẻ kì dị, độc đáo hình dạng các hòn đảo. Trên đảo Cát Bà có các thung lũng karst như Trung Trang, Gia Luận, Tai Lai và Việt Hải. Chúng có độ cao 5-8m, chiều rộng 100-600m, có nơi rộng tới 1 km, kéo dài một vài tới chụckm, được lấp đầy bằng các trầm tích sông-biển Pleistocen muộn. Quần đảo Cát Bà có rất nhiều hang động đẹp thuộc ba nhóm: hang ngầm cổ, hang nền và hang hàm ếch biển. Các hang ngầm cổ như động Hùng Sơn, động Hoa, hang Trung Trang v.v thường có độ cao trên 10m. Các hang nền phổ biến nhưng thường có kích thước nhỏ và thường có độ cao dưới 10m. Hang hàm ếch biển có khi xuyên thủng các khối đá vôi tạo thành hang luồn như hang Xích, hang Thủng, v.v. Địa hình đáy ven bờ Quần đảo Cát Bà gồm các dạng tùng áng, rạn san hô, đồng bằng đáy vịnh và luồng lạch. Tùng, áng là các thung lũng hoặc phễu karst bị biển ngập chìm. Tùng có 26 chiếc với hình dạng kéo dài (tùng Gấu, tùng Chàng .v.v.). Áng có 33 chiếc với hình dạng đẳng thước (áng Thảm, áng Vẹm và áng Kê, v.v.
Về Cát Bà mọi người sẽ trầm trồ trước vẻ đẹp của biển phẳng lặng hiền hòa là nơi lý tưởng cho du khách khi dừng chân. Mỗi sáng thức dậy, cảnh bình minh ló rạng nhô ra giữa biển trời mênh mông hắt những ánh bạc sẽ khiến du khách phải thốt lên vì vẻ đẹp của hòn đảo này. Cảnh biển nơi đây đẹp đến nao lòng khiến du khách đắm say, ngập chìm trong biển chiều tĩnh lặng. Chắc chắn không một ai có thể quên được khi đã một lần đặt chân đến hòn đảo xinh đẹp tựa chốn bồng lai này. Truyền thuyết kể rằng, xưa kia, đảo Nam Cát được các tiên nữ trên cảnh giới chọn là chốn dừng chân để nô đùa thỏa thích cùng với sóng biển mà không bị ai làm phiền. Ngày nay, với bãi cát trắng mịn, thoai thoải dài khoảng 500m đủ cho những ai yêu thích sự tĩnh lặng sẽ được đắm mình cùng với thiên nhiên. Làn nước trong xanh mát rượi khiến con người quên đi những cảm giác vất vả đời thường. Điều đặc biệt ở hòn đảo nhỏ xinh này chính là không gian xung quanh được bao bọc bởi các thảm thực vật ngút ngàn màu xanh của núi, của biển. Cảnh vật đẹp lạ lùng cùng với nhiều đảo nhỏ quyến rũ ẩn mình hoang sơ như muốn níu chân du khách. Nằm ở phía đông của đảo Cát Bà, liền kề vịnh Hạ Long, vịnh Lan Hạ là một vịnh êm ả hình vòng cung với nhiều hòn đảo lớn nhỏ mang vô vàn dáng vẻ kỳ thú, tạo nên một bức tranh non nước hữu tình. Vịnh có tới hơn 100 bãi cát vàng hoang sơ gọi mời du khách khám phá. Nhiều bãi cát trải dài giữa hai núi đá, yên tĩnh, không có sóng lớn, thực sự là những bãi tắm lý tưởng để du khách trải nghiệm. Đến vịnh Lan Hạ, chúng tôi có thể tắm biển tại các bãi biển có làn nước trong xanh hoặc chèo thuyền kayak quanh các hòn đảo nhỏ.
Trên hành trình tham quan vịnh, chúng tôi ghé thăm đảo Khỉ, một hòn đảo có cấu tạo dạng núi với bãi cát trải dài hàng km. Đảo Khỉ sở hữu 2 bãi tắm tự nhiên rất đẹp là bãi Cát Dứa 1 và Cát Dứa 2 với nước biển rất sạch và trong, là nơi tắm biển, nghỉ dưỡng lý tưởng cho du khách. Đến đảo Khỉ, du khách có thể leo lên đỉnh núi để phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh vịnh Lan Hạ với hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô trên mặt nước trong xanh, điểm xuyết những bãi cát dài trắng mịn; đến Vườn Quốc gia Cát Bà. Đây là điểm trekking không thể bỏ qua của những người đam mê khám phá.Tại đây chúng tôi trải nghiệm những hoạt động leo núi thú vị hay khám phá hệ sinh thái tự nhiên đa dạng.
Cát Bà ngày nay là điểm giao thoa hoàn hảo giữa thiên nhiên hoang sơ và tiềm năng du lịch quốc tế. Các bài báo nổi bật thường ca ngợi hòn đảo này như một “viên ngọc quý”, nơi du khách được đắm mình vào hệ sinh thái đa dạng, khám phá Vịnh Lan Hạ và Vườn quốc gia Cát Bà…..;cảm giác du lịch nơi này thật nhẹ nhàng, thoải mái. Mua sắm ở đây, không có cảnh săn đón, ve vãn hay bắt chẹt khách mua hàng. Dù là người địa phương hay khách du lịch thì cũng tha hồ lựa chọn.
Chuyến đi ba ngày trôi qua thật nhanh nhưng đã kịp thắp lên trong lòng các con tôi tình yêu với biển đảo quê hương, tiếp thêm năng lượng cho một năm học sắp tới. Đối với tôi, hạnh phúc đôi khi chỉ đơn giản là cái nắm tay siết nhẹ của vợ khi đi dạo dọc bãi biển Cát Bà lúc hoàng hôn, là nụ cười tươi giòn của các con, và là những chén rượu, thắm tình đồng nghiệp với anh em Đội Quản lý thị trường số 6 trong một buổi tối lộng gió trước biển cả mênh mông. Tạm biệt Cát Bà, tạm biệt hòn “Đảo Ngọc” – “Một vùng núi non dựng lên như ngọc, cá tôm nhiều như đất, dân đua nhau thu lượm, lúa má không có, thuế đánh không nhiều. Sóng vỗ dập dồn vách núi, thuyền xuyên vỉa đá mà đi. Nhân dân vui hưởng thái bình, …”. (Trích Sách Đại Nam nhất thống chí )
Chúng tôi trở về Bắc Ninh với làn da rám nắng biển, nhưng trong lòng ai cũng đầy ắp những kỷ niệm đẹp tú lệ ấy cộng với những lóng lánh từ giá trị truyền thống, lịch sử về Đảo Ngọc Cát Bà thân yêu./.
Bài viết liên quan