Chuyện xóm Mía – Truyện ngắn dự thi của Nguyễn Quỳnh Trang

Xóm Mía nằm khuất sau một quả đồi đất đỏ, quanh năm mỗi khi nắng lên thì bụi bặm, mưa xuống thì nhão nhoét. Con đường nhỏ men đồi dẫn vào xóm quanh co, lầy lội, khiến nơi đây chẳng khác nào một thế giới nhỏ bị bỏ quên giữa làng quê rộng lớn.

Người ta gọi là xóm Mía bởi nhà nào cũng trồng mía. Mía ở đây ngọt lạ lùng, thân to, dóng dài, đen bóng, lớp phấn trắng phủ bên ngoài mịn màng như da trẻ nhỏ. Khoai cũng ngon nức tiếng, giống khoai lim tím ruột trắng, bở tơi như trộn đỗ. Người ngoài làng vẫn đùa rằng đất xóm Mía có lộc, trồng gì cũng tốt, nuôi gì cũng béo.

Khổ nỗi có thể cũng do địa hình cách trở nên xóm Mía khá nhiều gái ế. Loanh quanh làng, trong bán kính khoảng 1-2 km thôi cũng phải có đến ba bà cô lớn tuổi lắm rồi mà chưa từng yêu ai.

Trong số ấy, nổi bật nhất là cô Tươi. Cô Tươi người nhỏ nhắn, trắng trẻo, chịu thương chịu khó. Chỉ có điều hàm răng hơi chìa ra, khiến đôi môi chẳng bao giờ khép kín được. Bởi vậy, cô gần như lúc nào cũng cười. Gặp ai cũng cười, từ người già đến trẻ nhỏ, từ người quen đến người lạ. Có thể là việc nở nụ cười với cô dễ hơn tất thảy mọi việc khác trên đời.

Bọn trẻ trong xóm thường nghêu ngao trêu chọc:

“Răng tung tăng đi trước, người lả lướt theo sau…”

Cô chẳng giận, chỉ cười hề hề rồi mắng yêu:

“Cha sư bố chúng mày!”

Có lẽ, người ta chỉ thực sự đáng thương khi họ tự thấy mình đáng thương. Còn cô Tươi, chẳng biết vì vô tư hay vì đã quen với những thiệt thòi, mà lúc nào cũng nhìn cuộc đời bằng đôi mắt sáng và nụ cười rộng mở.

Cô sống sát vách nhà bác Thu, một người phụ nữ hơn tuổi, đã có chồng và bốn cô con gái. Bác Thu dịu dàng phúc hậu lấy được người chồng rất hiền lành. Bác Lân quanh năm chỉ biết ruộng đồng, ít nói, chẳng mấy khi thấy to tiếng với vợ.

Hai người phụ nữ ấy thân nhau như chị em ruột. Họ cùng đi chợ, cùng ra đồng, cùng trồng một ruộng mía trước cửa nhà. Bác Thu cầm cuốc thì cô Tươi gánh nước. Mỗi chiều, tiếng cô Tươi lại vang lên í ới gọi:

“Chị Thu ơi, ra tưới mía thôi!”

Cô Tươi chăm ruộng mía lắm. Bác Thu thì tưới nước chứ cô cách ngày, chiều chiều lại gánh nước tiểu, hay nước phân loãng ra tưới ruộng. Mỗi lần cô tưới mía thì cả xóm đều được ngửi mùi đặc trưng. Cho nên mía của cô đều tăm tắp, mập to nhất đồng. Nhìn đã thấy mê mẩn. Nhưng cũng vì thế mà cứ lần nào cái mùi đặc trưng cuốn gió bay khắp cánh đồng, vấn vít vào từng nhà là mọi người biết hôm nay cô Tươi đi tưới mía. Có lần, bác Lân chồng bác Thu còn bảo cô:

-Tươi ơi hay là cô tưới vào giờ khác đi. Giờ này nhà tôi chuẩn bị ăn cơm mà cái ruộng mía của chị em cô ngay trước cửa nhà..

Cô cười:

“Úi giời, anh cứ yên tâm. Mía tốt thì cả nhà anh cũng được hưởng. Mà nhà anh đông người, phân nhiều, mai em sang gánh giúp cho.”

Bác Lân lành như đất nên cũng chẳng nói thêm với cô lời nào. Còn cô Tươi từ hôm đó chuyển sang nhà vợ chồng bác Lân gánh nước phân tưới mía. Không biết vì nhiều phân hay vì cô ham làm mà cô được thể tính toán trồng thêm chỗ nọ chỗ kia. Có hôm tối đêm cô cũng quày quả gánh thùng sang nhà bác Lân. Rồi thấy cô vất vả, bác Thu cứ thấy cô gánh thùng sang lại bắt chồng ra gánh hộ.

Riết rồi cô cũng nghe lời bác Lân, không tưới chiều nữa, chuyển sang tưới mía buổi tối. Thế là cứ 2-3 ngày, cô Tươi lại sang lục sục phía sau chuồng lợn rồi bác Lân lại ra giúp cô gánh hai thùng nước phân ra ruộng mía.

Đêm qua đêm, ngày đến ngày mấy ruộng mía cứ tốt tươi, no tròn.

Ở cái vùng quê này, lại cái xóm biệt lập lọt thỏm. Cứ tối là yên ả, trong nhà hoạ hoằn có tiếng tivi, ngoài sân tiếng chó mèo. Còn ngoài đồng thì chỉ có vài đám mía rung rinh.

Mọi chuyện chả có gì cho đến một ngày không ai ngửi thấy cái thứ mùi tưới mía của cô Tươi nữa. Mọi người cũng ít thấy cô ra đồng. Thi thoảng lắm mới thấy cô Tươi thò ra quán tạp hoá đầu xóm mua bánh nướng hay kẹo lạc.

Nhưng cô và bác Thu thỉnh thoảng lại gặp nhau ở quán chè đỗ đen gần chợ. Cái món mà trước đây cô rất ít khi ăn. Chẳng hiểu sao dạo này, cô Tươi và bác Thu lại ăn uống hợp nhau đến thế. Đến nỗi, bà cụ bán chè mỗi lần thấy cô Tươi hay bác Thu đến ăn đều bảo:

-Hai chị em nhà cô này, thân nhau đến mức ăn uống giống nhau luôn. Mà sao dạo này hay ăn chè thế?

Mỗi lần như thế, cô Tươi lại ngại ngùng cúi xuống. Khe khẽ liếc nhìn bác Thu. Còn bác Thu thì vô tư lắm, bác tủm tỉm:

-Khéo con lại chửa. Mà lần này con không ốm nghén như 4 lần trước, thèm ăn lắm..!

-Thế có khi nhà chị chửa con trai. Chị thèm ăn ngọt đấy phỏng? Mừng cho nhà chị nhé!

Bác Thu cười tít mắt.

Chỉ có cô Tươi là cúi gằm mặt, vã mồ hôi. Chén chè bỗng dưng nhạt thếch, cô thấy miệng mình khô khốc, môi răng rời rạc như hạt đỗ.

Từ hôm ấy, cô không còn ra quán chè nữa. Chỉ có bác Thu vẫn ngày ngày ra ăn. Bà cụ thấy bác một mình, lại thắc mắc:

-Ô cái nhà chị Tươi nay không thấy đến ăn cùng nhà chị à?

-Chắc nó chán rồi bà ạ. Nó có chửa như con đâu mà ăn mãi được.

Bà cụ bán chè lại móm mém cười gật gù.

Thời gian trôi nhanh như nước qua cầu.

Ruộng mía chung của hai người đã đến kỳ thu hoạch. Cả cánh đồng xóm Mía chẳng có ruộng nào đẹp bằng. Những thân mía cao quá đầu người, đen bóng bẩy. Lá già khô dần, tách khỏi thân, để lộ những dóng mía căng dài. Dân làng ai đi qua cũng trầm trồ.

Bác Thu bụng đã lớn, sắp đến ngày sinh. Bác không quên dặn chồng đến ngày thu

hoạch mía nhớ phải hộ cô Tươi.

-Cái con bé Tươi, chăm cái gì là tốt um cái đấy. Lợn gà nó chăm béo tốt nhanh được xuất chuồng lắm. Đứa nào lấy nó, nó chăm phải biết.

Bác Lân đang ngồi hút thuốc lào bỗng khựng lại.

Ngoài đồng, gió chiều thổi qua ruộng mía, những chiếc lá cọ vào nhau xào xạc. Bác nhìn về phía căn nhà nhỏ sát vách, nơi cánh cửa đã nhiều tháng không mở rộng.

Bác thở dài. Có những tiếng thở dài không phải vì mệt, mà vì người ta biết mình đã làm chuyện gì sai nhưng không còn đủ can đảm để quay đầu.

Dân làng bắt xì xầm to nhỏ chuyện cô Tươi lâu nay không ai thấy mặt. Có người nói có hôm nhìn thấy cô Tươi đi trong sân nhà, cái bụng có vẻ to lắm.

Bác Thu chị em thân thiết sát vách nhà nhưng cứ lần nào sang đến cái hàng rào là y rằng thấy bà cụ mẹ cô Tươi đóng sập cái cửa lại. Tưởng bà cụ kiêng vía bà chửa nên bác Thu cũng chả sang hỏi han nữa.

Cho đến một đêm, gần 2h sáng nhà bà đỡ Mùi có tận hai người đến đập cửa. Một người là bác Lân chồng bác Thu, một người là bà Lành mẹ cô Tươi.

Đã đến đây là biết ngay có việc gì, chẳng ai bảo ai khi bà Mùi vừa mở cửa thì cả hai người đều lao vào kéo tay kéo chân bà đi.

Bà Mùi còn ngái ngủ, vừa ngáp vừa nói như quát: “Đêm hôm để tôi tỉnh đã.”

Bà Lành vừa kéo tay bà Mùi vừa khóc:

“Chị mau giúp tôi! Con Tươi nó sắp đẻ rồi!”

Bà Mùi đang ngái ngủ bỗng tỉnh hẳn:

“Ơ hay, con Tươi chửa bao giờ mà đẻ?”

Bà Lành chỉ biết khóc:

“Nó chửa rồi! Nó sắp đẻ thật rồi chị ơi!”

Vừa kêu gào mắt bà vừa nhìn sang bác Lân sắc lẹm. Bác Lân chân tay rụng rời, vợ bác cũng đang ngàn cân treo sợi tóc. Vì tuổi cao lại sinh nhiều nên nghe chừng khó sinh. Nhưng lúc này bác Lân lập bập không nói ra lời. Hoặc bác biết mình không có quyền nói.

Bà cụ Lành lại giục:

-Chị cứ qua nhà tôi trước. Cái nhà anh Lân đông người không sao đâu, chị Thu có kinh nghiệm đẻ rồi. Xong con Tươi thì chị chạy ù sang bên đấy, sát vách mà.

Rồi bà quay sang bác Lân nói như gắt:

-Anh về trông vợ anh đi, anh còn muốn gì. Nhà tôi bấn người lại con đầu cháu sớm..con Tươi..nó nó có mệnh hệ gì tôi không tha cho anh!

Ở căn nhà nhỏ, cô Tươi đang vật vã trên chiếc giường tre. Mái tóc bết mồ hôi, khuôn mặt tái nhợt, đôi tay bấu chặt mép giường.

Bà Mùi vừa bước vào đã sửng sốt:

“Trời đất ơi! Con bé này, bụng to thế này mà giấu đến tận bây giờ? Cha đứa bé đâu? Sao không gọi người ta về?”

Cô Tươi không trả lời, chỉ cắn chặt môi.

Bà Lành quay mặt đi, nước mắt chảy xuống hai gò má nhăn nheo.

Sau một hồi vật vã, tiếng khóc trẻ thơ cuối cùng cũng vang lên. Một bé trai kháu khỉnh, đỏ hỏn, cất tiếng khóc giữa đêm khuya.

Cô Tươi nhìn con, nước mắt trào ra. Cô run run đưa bàn tay vuốt má đứa trẻ. Cả đời cô chưa từng nghĩ mình sẽ có được một mái ấm đúng nghĩa. Vậy mà giờ đây, trong vòng tay cô là một sinh linh bé nhỏ, là máu thịt của cô, là người sẽ gọi cô bằng hai tiếng thiêng liêng nhất đời.

Cô cúi xuống hôn lên trán con:

“Phúc nhé… Mẹ gọi con là Phúc. Vì con là phúc trời cho của mẹ.”

Cô cười.

Vẫn nụ cười thật tươi ấy, nhưng lần này đôi mắt đã ướt nhòe.

Bà Mùi vừa thu xếp xong cho mẹ con cô Tươi thì bác Lân đã đứng ngoài cửa, mặt mày tái mét. Bác Thu cũng đang chuyển dạ. Bà Mùi vội vàng chạy sang nhà bên. Nhưng vừa đến đầu ngõ, tiếng trẻ con đã oe oe vang lên.

Bác Lân lao vào nhà, thấy vợ nằm thở dốc, bên cạnh là một đứa bé trai đỏ hỏn. Bốn cô con gái đã có, cuối cùng ông trời cũng cho bác Thu một cậu con trai. Bác Lân mừng đến run người. Bác cúi xuống nắm lấy tay vợ:

“Con trai rồi mẹ nó ạ..”

Bác Thu mỉm cười yếu ớt, thế là cuộc đời đã trọn vẹn. Bà Mùi vừa cắt rốn vừa hân hoan:

“Đêm nay xóm mình có phúc thật. Nhà cô Tươi cũng vừa sinh một thằng cu. Hai đứa bé trai cùng ngày cùng giờ, hai nhà lại thân thiết với nhau, vui quá còn gì!”

Bàn tay bác Thu bỗng khựng lại. Bác ngẩng phắt đầu lên:

“Cái gì? Cô Tươi vừa sinh con trai?”

Bà Mùi ngạc nhiên:

“Ừ, vừa sinh xong bên kia. Mẹ tròn con vuông cả.”

Bác Thu không nói gì nữa. Ánh mắt bác từ từ chuyển sang chồng. Bác Lân cúi mặt, bàn tay đang nắm tay vợ bỗng lạnh ngắt.

Có những sự thật không cần ai nói ra. Chỉ một ánh mắt, một khoảng lặng, một tiếng thở dài cũng đủ khiến người ta hiểu tất cả.

Bác Thu nhìn chồng rất lâu. Người chồng cả đời bác tin tưởng. Bốn mươi năm cuộc đời, bác từng nghĩ mình là người phụ nữ may mắn. Có chồng hiền, có bốn cô con gái ngoan, có một mái nhà bình yên. Bác từng thương cô Tươi như em ruột, từng chia sẻ từng củ khoai, bó rau, từng cùng nhau chăm chút ruộng mía. Bác nghĩ lại gần đây, cô Tươi cứ hay tránh mặt mình. Bà Lành từ lâu cũng không còn rộng cửa khi bác muốn qua chơi. Bác nghĩ đến những đêm giục chồng giúp cô Tươi đi gánh phân tưới mía. Bác đã từng nghĩ, người thân thiết nhất của mình không thể nào làm tổn thương mình. Bác càng không nghĩ có chuyện gì đó tày đình lại có thể xảy ra, ở ngay chính ngôi nhà này.

Nhưng hóa ra, có những nhát dao không đến từ người xa lạ. Nó đến từ chính bàn tay mình từng nắm lấy. Nước mắt chảy xuống thái dương. Bác Thu không khóc thành tiếng. Có lẽ vì vừa sinh nở, cũng có lẽ vì nỗi đau quá lớn khiến người ta chẳng còn sức để khóc.

Bác nhìn đứa bé trong lòng.

Nó vô tội.

Nó chẳng biết gì về những đêm tối ngoài ruộng mía, về những lời hứa không thành, về một người đàn ông có hai người đàn bà cùng sinh con trong một đêm.

Bác khẽ vuốt má con, giọng đứt quãng:

“Mẹ đặt tên con là Đức nhé…”

Rồi bác quay mặt vào trong.

“Có đức thì sau này con mới nên người.”

Bác Lân ngồi bất động bên cạnh.

Đêm ấy, ông có hai đứa con trai.

Một đứa mang tên Phúc, một đứa mang tên Đức.

Hai đứa trẻ sinh cùng ngày, cùng giờ, cùng tháng, cùng năm. Cùng một người cha, nhưng lại có hai người mẹ.

Một đứa được sinh ra trong sự chờ đợi âm thầm của người đàn bà cả đời mong một lần được làm mẹ.

Một đứa được sinh ra trong niềm vui muộn màng của người vợ đã đi qua bốn lần sinh nở.

Cả hai đều không có lỗi.

Chỉ có người lớn là đã khiến cuộc đời chúng trở nên phức tạp ngay từ khoảnh khắc đầu tiên.

Sau đêm ấy, xóm Mía trở lại với những buổi sáng bình yên.

Người ta vẫn đi chợ, vẫn ra đồng, vẫn cười nói bên những ruộng mía xanh rì.

Ruộng mía chung của cô Tươi và bác Thu được thu hoạch đúng vụ. Bác Thu bảo chồng đưa toàn bộ tiền bán mía cho cô Tươi để nuôi con.

Cô Tươi từ chối.

Bác Thu vẫn gửi sang một khoản tiền, nói rằng đó là phần của cô trong ruộng mía.

Hai người không còn đi chợ cùng nhau. Cũng chẳng còn những buổi chiều í ới gọi nhau tưới mía.

Hàng rào giữa hai nhà vẫn ở đó, nhưng khoảng cách giữa hai người đàn bà dường như đã dài hơn cả con đường đất đỏ vượt qua quả đồi.

Cô Tươi một mình nuôi con. Cô vẫn trồng mía, vẫn trồng khoai, vẫn chăm chỉ làm lụng như trước. Chỉ khác là bây giờ, mỗi khi ra đồng, cô thường bế theo thằng Phúc.

Cô vẫn cười với mọi người.

Bọn trẻ vẫn trêu hàm răng của cô. Cô vẫn mắng yêu chúng như ngày nào.

Nhưng có những buổi chiều, khi gió từ cánh đồng thổi về, cô lại đứng lặng nhìn sang căn nhà bên cạnh.

Ở đó, bác Thu cũng đang bế thằng Đức.

Hai người đàn bà, hai đứa trẻ, hai mái nhà sát vách. Chỉ cách nhau một hàng rào thấp.

Nhưng lại chẳng ai biết phải bước qua hàng rào ấy bằng cách nào.

Nhiều năm sau, Phúc và Đức lớn lên. Chúng giống nhau từng nét.

Hai đứa trẻ cùng tuổi, cùng xóm, cùng học một trường. Chúng chơi với nhau thân thiết, chẳng khác gì anh em ruột. Có lần, một đứa trẻ trong làng nói:

“Chúng mày giống nhau thế, chắc là anh em sinh đôi.”

Phúc cười:

“Không phải. Mẹ tao bảo tao là Phúc.”

Đức cũng cười:

“Mẹ tao bảo tao là Đức.”

Chúng chẳng hiểu vì sao người lớn nghe câu ấy lại im lặng.

Có lần, Phúc hỏi mẹ:

“Mẹ ơi, sao con không có bố?”

Cô Tươi đang bóc mía, bàn tay bỗng khựng lại.

Cô nhìn con, mỉm cười:

“Vì mẹ con mình có duyên gặp nhau trước. Thế là đủ rồi.”

Phúc ngẫm nghĩ một lúc rồi ôm lấy mẹ.

Còn bên kia hàng rào, Đức cũng từng hỏi bố:

“Bố ơi, sao bố hay ngồi buồn thế?”

Bác Lân nhìn con, không trả lời.

Ông chỉ cúi xuống, ôm đứa trẻ vào lòng. Có lẽ, cả đời này ông sẽ chẳng bao giờ đủ can đảm để kể cho hai đứa trẻ nghe sự thật.

Chuyện ấy rồi cũng thành một giai thoại của xóm Mía. Người ta bàn tán, người ta thương cô Tươi, trách bác Lân, xót bác Thu. Nhưng thời gian vốn chẳng có thói quen dừng lại để chờ ai tha thứ hay hối hận.

Mía vẫn đến mùa trổ ngọn.

Khoai vẫn đến vụ đào lên.

Đất đỏ vẫn bám vào chân người mỗi khi mưa xuống.

Chỉ có lòng người là chẳng thể trở lại như cũ.

Và có những đứa trẻ sinh ra cùng một người cha, nhưng điều chúng cần nhất trong cuộc đời lại không phải là một người cha chung.

Mà là những người lớn đủ bao dung để không bắt chúng phải gánh thay lỗi lầm của mình.

Bởi suy cho cùng, phúc của một đời người không nằm ở việc có được bao nhiêu, mà nằm ở cách ta đối xử với những gì mình đang có. Đức của một con người không nằm ở lời nói, mà nằm ở những điều ta làm khi nghĩ rằng chẳng ai nhìn thấy.

Từ ấy, người ta không còn thấy cô Tươi gánh nước tưới mía vào những buổi tối nữa.

Có lẽ cô đã hiểu, trên đời này có những thứ càng chăm bón càng xanh tốt, nhưng cũng có những thứ một khi đã gieo xuống thì chẳng bao giờ có thể thu hoạch được một mùa quả ngọt.