Tôi và một thế hệ phụ nữ ngoài sáu mươi vẫn kiên tâm với quê, gần như trọn đời chưa từng rời khỏi nơi chôn nhau cắt rốn. Trước tháng ngày luẩn quẩn của chúng tôi, những đứa trẻ xa quê quay lại, không ít lần dò hỏi có hay không trong lòng cô, dì đã từng nuôi nấng ước vọng được phiêu du, được một lần thấy thế giới khác quê nhà? Hay suốt một đời, vô cầu những giấc mơ xa xôi, cứ thế để đời mình lặng trôi nơi quê nghèo, cách xa phố xá?
Thật ra, những người phụ nữ quê tôi đã đi, đi rất nhiều, những chuyến hành trình vẫn không nguôi nghỉ. Chẳng qua nó diễn ra trong thầm thì, đôi lúc biến mất, rồi lại cồn cào tựa những đợt sóng ngầm âm ỉ dưới lòng sâu, thỉnh thoảng dờn dợn nhưng phút chốc lại buông xuôi theo dòng, êm đềm như chưa từng xuất hiện dấu vết của sóng. Nếu thoáng ngang, lũ nhỏ khó lòng thấy sự ruổi rong trong năm dài tháng rộng của bao người phụ nữ đang lần lượt khép đời mình trên mảnh đất quê.
Chúng càng không biết được, hằng ngày, tôi và bao người phụ nữ ở quê vẫn đi, đi từ tận hừng đông, trời chưa nhấp nhô sáng, chúng tôi đã tới đồng xa, dặm lúa, tát mương, đánh lá mía, chặt cây, be bờ… công việc nối tiếp nhau, đôi chân không dừng lại, từ thuở trẻ dại đến ngoài trưởng thành. Đến bây giờ, ở độ tuổi người thị thành bảo về hưu, cần hưởng thụ, bù đắp lại khoảng đời cơ nhọc, chúng tôi vẫn tiếp tục đi thăm đồng, cấy mạ, mót lúa, mò cua, bắt tép… vòng xoay vẫn lặp lại dù ngoài kia, mỗi giây nếp sống đã thay sắc đổi màu.
Và tôi đã nhặt được gì lúc chập tối đi về nhà, sau ngày dài vất vả bán mình cho nắng, cho mưa? Có lẽ tôi tích góp được sự lầm lũi, nhẫn nhục ôm con khóc giữa đêm tối để trốn người chồng rượu chè, trút nóng nảy, cộc cằn lên vợ con. Tôi lượm lặt được cả tủi khổ của những đứa con lớn lên trong nỗi ám ảnh với gia đình. Tôi gom góp được cho đời mình nhọc nhằn, mặn đắng nên bằng mọi cách để con cái được học hành. Thực tế, chính chúng cũng ao ước rời khỏi quê nhờ con đường học hoặc chọn cách mưu sinh nơi phố, hiếm đứa trẻ nào khi lớn lên, muốn bám trụ ở quê. Mỗi khi về lại, đám nhỏ không thôi trăn trở, thốt lên bao lời bày tỏ ý muốn cô, dì hãy đi, đi để rũ bỏ, cho mình quyền được yêu, được sống vì mình.
Chúng ở phố thị, thấy phụ nữ được yêu, trân trọng hoặc không hạnh phúc, họ sẽ sẵn sàng rời khỏi để tìm lại tự do cho mình. Vậy mà nơi đây, chúng tôi chưa từng dám ôm mộng, đòi hỏi một thứ quý giá cho riêng nên những chuyến đi chơi xa hay dứt khoát buông bỏ cay đắng sẽ mãi chỉ nằm nơi vọng tưởng. Chúng tôi không cách vùng vẫy thoát kiếp đời quá nhiều nọc độc bấu lấy đôi chân, ghì chặt ước mơ và trăm điều khác vô hình níu giữ khiến chúng tôi không thể đi như những gì lũ trẻ mong muốn.
Trước sự kiên trì của chúng tôi, đám nhỏ thở dài, đôi mắt lộ rõ thất vọng, xót xa, chán nản. Chúng không hiểu được cái nhẫn nhục của mẹ, bà, cô dì và bao người phụ nữ trong xóm. Chúng nhớ hết những cuộc cãi nhau với chồng, họ khóc ròng, trong tiếng nấc thê lương, tức tưởi, gào thét nghẹn ngào “tao bỏ cái nhà này”. Một câu nói vẳng lên từ đầu kênh tới cuối xóm, chính tôi cũng chẳng rõ mình thốt ra bao nhiêu lần.
Và những khi thốt ra câu ấy, tôi đã thật sự rời đi trong hụt hẫng, tủi hờn nhưng chuyến đi của tôi không hình hài, không được phô trương nên người ngoài khó có ai hay biết. Tôi thầm ấp ôm khát vọng bỏ quê, từ biệt một gia đình vụn vỡ, mơ màng về vùng đất khác, gửi gắm tương lai vào cuộc đời tươi đẹp. Tôi tìm đến phố thị, nhà cao, khoác lên chiếc áo lộng lẫy, nếm bao món ăn xa xỉ mà chẳng cần chắt chiu. Ở nơi đó, tôi ngủ tới mặt trời lên cao, chẳng lo cơm nước, giặt giũ áo quần, quằn quật thâu đêm, mỗi chiều tôi không phải e dè đối diện với người chồng say xỉn, mắng nhiếc mình lôi thôi. Tôi mang hồn mình lang thang trăm vùng núi non, biển xanh, rừng hoang… Tôi thong dong trên chuyến xe miên mải lăn bánh, vùn vụt băng qua vạn giấc mơ đưa tôi chạm đến sự sống mình mong cầu. Tôi phiêu diêu rời khỏi nơi đau thương trong tâm tưởng. Nhưng một gợn gió lạnh của quê mang theo tiếng rít gầm của chồng, tiếng khóc của con, tiếng cồn cào kêu đói réo gọi tôi bừng tỉnh. Tôi phũ phàng đối diện thực tại, đóng lại một chuyến đi thoáng đến, chóng tàn. Tôi tiếp sống đời lầm lũi, cất giấu một khát vọng mong manh trong cõi lòng quạnh quẽ. Tôi tự an ủi mình, ngày mai, con lớn, sẽ đi, con học xong sẽ đi, con dựng vợ gả chồng, mọi thứ ổn định, không còn lo toan, tôi lại chẳng còn sức đi xa, càng quá tuổi để ầm ĩ, rời bỏ nơi giết mộng đẹp.
Tôi dành trọn một đời để hứa hẹn về chuyến đi sau những lần uất nghẹn nhưng để rồi vẫn chẳng dám ly hôn, thực thi một việc thường nhật của thế giới ngoài kia.
Tôi cố chấp ở lại, e sợ gia đình vụn vỡ, con cái sẽ khổ. Sợ mình không ngành nghề, chẳng vốn luyến tích lũy nào được giữ lấy quyền nuôi con.
Sợ cha mẹ hai nhà phiền lòng, tuổi già sầu muộn trước cuộc hôn nhân thất bại của con.
Sợ con lớn lên mặc cảm, đến lúc lập gia đình bị nhà vợ hoặc chồng coi thường vì xuất thân chẳng yên bình.
Sợ bản thân bội bạc chữ nghĩa, chữ tình trong trách nhiệm vẹn tròn mái ấm.
Sợ mình ra phố chơi vơi với đôi chân nứt nẻ, tay nhuốm phèn, dáng vóc còi cọc, e dè cộ xe, lạ lẫm chốn phồn hoa….
Quá nhiều nỗi lắng lo được, mất, tôi biết rõ không vượt được chiếc bóng vô hình bén rễ, cắm sâu tiềm thức. Tôi đành buộc mình ở lại, chắt mót, vun vén để con có gia đình và chấp nhận nhọc nhằn hy vọng con học hành tử tế, có thêm một lựa khác ngoài vùng quê eo hẹp. Còn tôi tiếp tục chuyến đi quen thuộc gắn chặt mình nơi rộng cày với dãi dầu mưa nắng mong mỏi cho con bữa cơm no, cho con không sống lại cuộc đời của mẹ. Tôi tiếp tục những chuyến đi trong tháng ngày vô vọng khi bị chồng khinh khi, tôi lại gửi đôi chân mình vào mộng tưởng tự do, phiêu bạt trăm miền đất lạ. Tôi lại đi bằng tâm hồn dọc ngang mường tượng về nhà cao, phố lớn, về những con đường đầy hoa mà tôi chưa từng biết đến. Tôi vẫn cứ đi, chuyến hành trình mãi không ngừng nghỉ, dẫu thân xác tôi luôn cố cựu ở mảnh đất quê hương. Nhưng đâu đó trong niềm thương tưởng, cơn bùi ngùi vẫn cố tình len lỏi. Bởi hành trình xê dịch khắp núi non tựa quá đỗi bình thường lại là giấc mơ chưa một lần được cất cánh của bao người phụ nữ gói trọn đời mình vào đồng ruộng, chồng con.
Một quãng đời mênh mông từ son trẻ đến già, tôi chỉ duy nhất gửi chuyến đi của mình vào giấc mơ hoang, khi bánh xe thời gian lãng trôi, mang tôi về điểm cuối của đời, tôi chẳng rõ mình may mắn có thêm một kiếp tự do, thỏa cơn khát sống cho hành trình phiêu bạt nhưng kiếp này đã lỗi hẹn. Những năm tháng còn lại, trước khi chính thức hoá tro tàn, giam mình vào đất mẹ, tôi gói ước nguyện ở kiếp sau, tôi sẽ có một cuộc đời riêng, có những chuyến đi không còn trong tâm tưởng.
Bài viết liên quan