Sau thành công của cuộc thi viết tản văn với chủ đề “Đối thoại với núi rừng” (3/2025 – 8/2025), Chuyên đề Văn học nghệ thuật Đường Văn tiếp tục tổ chức cuộc thi tản văn mang tên “Đối thoại với phố phường” trong khoảng thời gian từ tháng 11 năm 2025 đến hết tháng 5 năm 2026. Với chủ đề của cuộc thi là viết về phố phường theo nghĩa rộng nhất, các tác giả có thể viết về một góc phố, một con đường, một biệt thự, một chung cư, một thị tứ, một khu đô thị, một thành phố… dưới góc nhìn hiện thực hoặc hư cấu. Cách tiếp cận đó cho phép người viết có thể viết về một phố phường có thật hoặc một thành phố trong tâm tưởng, đồng thời Ban tổ chức chấp nhận mọi thể nghiệm nghệ thuật trong khuôn khổ của thể loại tản văn.
Không biết có phải vì độ mở của thể tài hay vì sức hấp dẫn của chủ đề cuộc thi mà số lượng tác giả và tác phẩm gửi về tham gia rất đông đảo. Mặc dù còn một tuần nữa thời hạn nhận tác phẩm dự thi mới khép lại – 31/5/2026, nhưng Ban tổ chức đã nhận được 215 tản văn của gần 200 tác giả gửi đến dự thi. Càng về cuối, số lượng tản văn gửi về dự thi càng tăng đột biến, riêng trong nửa đầu tháng 5 năm 2026, số lượng các tác phẩm đổ về email của Ban tổ chức gần bằng một phần ba tổng số bài vở gửi về từ đầu cuộc thi.
Khác với cuộc thi tản văn “Đối thoại với núi rừng”, đến với cuộc thi tản văn “Đối thoại với phố phường” lần này, không chỉ các tác giả trong nước mà ngay từ rất sớm đã có những tác giả đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài gửi tác phẩm về dự thi. Đó là tác giả Sông Ngàn ở tiểu bang Ohio, Mĩ với chùm tản văn “Nhớ Đăk Nông”, “Tiếng gọi giữa đại ngàn”, tác giả Nam Tran ở địa chỉ Birkenallees 14, 65549 Limburg Germany (Cộng hòa Liên bang Đức) với chùm tản văn “Mưa xuân”, “Con nhà tông”, “Đò đầy”, “Sống gần chim bồ câu”, tác giả Phương Tử ở Munich, CHLB Đức với tác phẩm “Tiếng bước chân trên đá hộc”…
“Phố phường” so với “núi rừng”, có vẻ không tạo được hấp lực đối với các nhà văn chuyên nghiệp, số lượng các tác giả đã từng quen thuộc trên văn đàn dự thi lần này không nhiều, nhưng các nhà văn như Nguyễn Ngọc Tung (Phú Thọ), Vân Hạ (Khánh Hòa), Trương Công Tưởng (Bình Định cũ), Lương Đình Khoa (Hưng Yên), Lê Hứa Huyền Trân (Gia Lai), Trần Lê Anh Tuấn (Phú Yên cũ)… đều đã có những tản văn rung động lòng người với những chiêm nghiệm rất sâu sắc và giàu thi ảnh về hồn cốt phố phường còn lưu giữ đâu đó trong tâm tưởng.
Điều đáng mừng hơn cả là những tác giả rất mới, đến từ mọi miền đất nước, từ các tỉnh địa đầu phía Bắc tổ quốc đến các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long xa xôi đã góp mặt với những tản văn đậm đà ngôn ngữ vùng miền cùng những trải nghiệm cá nhân hết sức sinh động, nóng hổi tình đời, tình người. Tuy nhiên, chủ đề “phố phường” có lẽ phù hợp với các tác giả lưu giữ trong mình những ký ức phố thị ngổn ngang, bộn bề, đau đáu, day dứt, thao thức, chộn rộn hơn nên rất nhiều tác giả tham dự cuộc thi tản văn lần này đến từ các tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa, Đắklak, Quảng Ninh, Nghệ An, Phú Thọ… Có tác giả tên Nguyễn Phú Hoàng Nam là một thạc sĩ văn hóa học, sinh ra và lớn lên ở một con ngõ nhỏ thuộc trung tâm Hà Nội đã thể hiện tình yêu thủ đô ngàn năm văn vật của mình với… 36 tản văn gửi về dự thi. Chắc hẳn con số đó gợi nhắc một thủ đô ba sáu phố phường với những nét văn hóa của một Thăng Long – Hà Nội hào hoa và linh thiêng, từng ăn sâu và níu giữ trong lòng chàng trai trẻ vốn yêu văn hóa truyền thống nên anh đã hào hứng viết tới 36 tản văn để ít nhất cũng là một cách thể hiện tình yêu phố phường đặc biệt của riêng mình.
Song cũng có tác giả Mai Duy Quý đến từ đảo Lý Sơn, một hòn đảo xa tít ngoài trùng khơi Quảng Ngãi đã gửi về chùm tản văn dự thi “Góc phố ngát hương quỳnh”, “Chiếc nón của mẹ”, “Hương cau mùa xuân”… Lại có những tác giả còn rất trẻ, đang ở lứa tuổi học sinh (13 tuổi) như Nguyễn Thị Như Quỳnh ở Quảng Trị với tản văn “Tiếng thì thầm của hẻm nhỏ” với cách kể chuyện thông minh, hóm hỉnh, đầy sáng tạo qua cuộc đối thoại giữa một nhân vật con người là một “cậu bé” và một nhân vật nhân hóa là “Hẻm nhỏ”. Có vẻ tác giả nhí này đã gửi một tác phẩm dự thi rất đúng đề bài, đúng từ hình thức trở đi, đó là “đối thoại với… phố phường”!
Về số lượng gần 200 tác giả tham gia dự thi cho đến giờ phút này, Ban tổ chức hầu như không biết mặt, biết tên, chủ yếu nhận thông tin của các bạn qua email, nhưng có thể nói đa số đều là lần đầu chạm duyên với Đường Văn. Phải chờ đến khi cuộc thi kết thúc, và Ban giám khảo gọi tên những tác giả đoạt giải, Ban tổ chức mới hy vọng có cơ hội gặp các tác giả “mới tinh” này. Còn về tác phẩm dự thi thì còn một tuần nữa thời hạn của cuộc thi mới kết thúc. Rất có thể, những tác phẩm hay nhất sẽ được gửi tới vào tuần cuối cùng này. Tuy nhiên, với hơn 200 tản văn mà Ban tổ chức nhận nhận được, có thể nói cuộc thi tản văn “Đối thoại với phố phường” đã có được những thành công đầu tiên. Ban biên tập Chuyên san Đường Văn sẽ tổ chức đọc sơ khảo, rồi Ban giám khảo gồm các nhà văn Hà Phạm Phú, Phan Mai Hương, Nguyễn Đình Tú, Kiều Bích Hậu, dịch giả Linh Chi sẽ chọn ra kết quả chung cuộc từ những tác phẩm xuất sắc nhất của cuộc thi tản văn lần này.
Còn một tuần nữa các tác phẩm dự thi mới về hết, nhưng với những gì Ban tổ chức nhận được, có thể nói các tản văn gửi về đều đảm bảo đúng qui định về Thể lệ, đúng số chữ qui định, đúng chủ đề đặt ra, cách thể hiện đa dạng, ngôn ngữ các vùng miền được sử dụng uyển chuyển, giàu năng lượng sáng tạo. Tuy nhiên, cách viết còn thiên về nệ thực, các tác phẩm chủ yếu nhắc lại một kỷ niệm, kể một cách giản đơn về một “phố phường” nào đấy. Tính thông điệp còn chưa được chú trọng. Tính “đối thoại” theo ý nghĩa tích cực nhất, tức là gọi ra được điều gì đó, mới mẻ và nhân văn, sau những câu chữ chắt lọc để làm nên một tản văn hay, có vẻ còn chưa thực sự được các tác giả chú ý. Chúng tôi mong chờ những thể nghiệm sâu sắc hơn, sáng tạo hơn, với một tư duy bùng nổ hơn, có chiều sâu tư tưởng hơn, trong một tản văn chỉ vỏn vẹn 1500 chữ nhưng lại có sức công phá mạnh mẽ vào cảm xúc và suy tư của người đọc.
Một tuần nữa, không dài, nhưng cũng không ngắn để có thể hoàn thành một tản văn hay mà các bạn đã ấp ủ từ lâu. Hãy hoàn thiện nó và gửi về cho chúng tôi, những người tổ chức cuộc thi tản văn “Đối thoại với phố phường” thuộc Chuyên san văn học nghệ thuật ĐƯỜNG VĂN!
Chúng tôi vẫn tiếp tục chờ đợi!
Đ.V
Bài viết liên quan: