Công ty truyền thông Thi Nhân Các đóng đại bản doanh lưng chừng trời, tầng chót thứ 41 tòa HH2B bán đảo Linh Đàm, Hà Nội. Thường thì càng lên cao càng mát. Nếu không, ai lên Tam Đảo, Sapa những ngày nóng như thiêu như đốt làm gì. Tầng 41 ở bán đảo Linh Đàm thì đã lấy gì làm cao, không chạy máy điều hòa thì có mà ngáp như cá bị vớt lên bờ.
Chuyên san văn học nghệ thuật Đường Văn trực thuộc Thi Nhân Các – Gác Nhà thơ – có một văn phòng nhỏ chừng 24m2, đủ để nhà văn chủ biên Phan Mai Hương làm việc hàng ngày. Mỗi lần họp Ban cố vấn hoặc Ban chung khảo các cuộc thi truyện ngắn hoặc tản văn đều phải đi nhẹ nói khẽ, để tránh ảnh hưởng người khác. May thay Thi Nhân Các còn có một cơ sở 2 ở Đà Nẵng, bên bãi biển Mân Thái, ngay dưới chân núi Sơn Trà. Mát mẻ và yên tĩnh. Ngài giám đốc bảo, lần này chấm chung khảo cuộc thi truyện ngắn 2024 – 2026 lại xin mời Ban giám khảo đi Sơn Trà (Đà Nẵng). Cuộc thi này vẫn còn hạn gửi bài, thế nhưng theo thống kê của bộ phận thường trực, số truyện ngắn dự thi đã sấp sỉ con số 400. Một con số khiến các thành viên Ban giám khảo thật… háo hức.
Nói lại mời, vì cuộc chấm thi chung khảo lần trước (cuộc thi truyện ngắn lần thứ nhất) Ban chung khảo cũng được mời đi Đà Nẵng. Lần đó Ban chung khảo gồm có nhà văn Nguyễn Đình Tú, nhà phê bình văn học Văn Giá, nhà văn Phan Mai Hương, nhà thơ Linh Chi và tôi. Chỉ có năm nhà văn, nhưng tổ chức di chuyển từ Hà Nội vào Đà Nẵng là cả một vấn đề. Đi tầu bay, tầu hỏa hay ô tô?
Phó giáo sư Văn Giá, do vừa mổ đĩa đệm chọn đi tầu hỏa. Nhà văn Nguyễn Đình Tú do bận hoàn thành một công trình sáng tác để nộp Nhà xuất bản theo đúng hợp đồng, phải xuất phát sau, nên buộc phải đi máy bay. Vậy là còn ba người nhà văn Phan Mai Hương, nhà thơ dịch giả Linh Chi và tôi đi ô tô. Lệnh hành quân, lộ trình Hà Nội – Đà Nẵng một ngày. Cuộc hành quân sẽ được coi là thành công, nếu không bị chặn lại và nộp phạt vì quá tốc độ ở Quảng Bình.
Vài ngày sau Ban giám khảo mới đủ mặt. Trong khi chờ đợi, tôi lần đầu tiên đi dạo bán đảo Sơn Trà, bắt gặp một quán nhậu treo một cái tên lạ: “Quán Lão Hạc”. Quán chuyên về bê thui. Tên quán gợi nhớ đến truyện ngắn nổi tiếng của nhà văn Nam Cao, cũng là một vai diễn của nhà văn Kim Lân trong phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” của đạo diễn Phạm Văn Khoa. Nhà văn Kim Lân là bạn chí thiết của nhà văn Nguyên Hồng, nên khi làm phim tài liệu về Nguyên Hồng tôi đã mời nhà găm Kim Lân đi cùng, suốt từ Bắc Giang đến Hải Phòng, nhờ đó mà biết ông rất sành về ẩm thực. Chủ quán chọn tên quán Lão Hạc thì hoặc là người hâm mộ văn chương Nam Cao hoặc là fan điện ảnh yêu thích vai Lão Hạc do Kim Lân diễn. Tôi nẩy ý định khai thác cái tên Lão Hạc, mới đề nghị ngài Tổng tài tổ chức buổi họp mặt đông đủ Ban giám khảo làm một bữa nhậu tái bê ở quán Lão Hạc. Bữa nhậu đó vui, mọi người đều tràn đầy năng lượng.
Đường Văn có điều lệ của Đường Văn. Ban giám khảo cuộc thi truyện ngắn Đường Văn có quy trình và quy chế làm việc của Ban giám khảo. Nhà văn Nguyễn Đình Tú, từng làm quản lý tạp chí Văn nghệ Quân đội, có bằng cử nhân luật, đã từng chủ trì và tham gia điều hành nhiều cuộc thi văn chương cấp quốc gia và địa phương, tham gia Ban cố vấn và Ban giám khảo cuộc thi truyện ngắn Đường Văn, đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng quy trình và quy chế làm việc của Ban giám khảo. Quy trình và quy chế làm việc được xây dựng trên nền tảng: văn chương – sáng tạo – độc đáo.
Cuộc thi truyện ngắn Đường Văn mở rộng với mọi đề tài, chấp nhận mọi phong cách, khuyến khích mọi sáng tạo, đánh giá cao sự mới mẻ độc đáo. Một đêm, sau cuộc họp Sơ kết lựa chọn 30 tác phẩm vào chung khảo, đã khuya, nhà phê bình Văn Giá đi gõ cửa mọi người, nói có một tác phẩm lọt danh sách top 30, khiến ông thấy ngờ ngợ, có gì đó chưa yên tâm, muốn trao đổi, thống nhất lại. Xin nói thêm, ở Đà Nẵng mỗi giám khảo được bố trí ở một phòng riêng, đầy đủ tiện nghi, có cả bếp và đồ dùng nấu ăn. Nhưng các nhà văn rất ngại đụng tay đụng chân, trừ nhà văn Phan Mai Hương thi thoảng trổ tài nấu nướng. Nghe Phó giáo sư Văn Giá chân thiết bày tỏ, mọi người vui vẻ chỉnh trang tập họp ở phòng họp, lắng nghe mọi nhẽ rồi đi đến thống nhất các tác phẩm vào chung khảo, để sau đó bỏ phiếu thứ bậc các hạng mục giải.
Bãi biển Sơn Trà nơi đặt Thi Nhân Các 2 khá xa khu du lịch ồn ào đông đúc. Mỗi sáng khi tôi theo Văn Giá, Linh Chi ra bãi biển bơi để duy trì thể lực, thì nhà văn Phan Mai Hương đi thâm nhập nghiên cứu chợ cá, nhà văn Nguyễn Đình Tú mượn xe máy đi dọc bờ biển quay phim chụp ảnh, tích lũy tài nguyên để mở kênh youtube. Rồi đến giờ thì ăn sáng. Rồi cánh nhà văn nam lượn ra quán làm một chầu cafe. Đúng giờ thì về mở laptop đọc các tác phẩm dự thi. Rồi mò sang phòng nhau trao đổi. Đến bữa trưa vẫn trao đổi. Đôi khi tranh luận gay gắt. Rồi cứ thế, tự lắng lọc, tự nâng lên đặt xuống, tự thuyết phục bản thân và thuyết phục những người con lại, để cuối cùng bỏ phiếu cho ra một bộ giải mà mỗi thành viên Ban giám khảo cảm thấy hài lòng nhất có thể.
Vậy là đã hai năm trôi qua sau lần chấm giải cuộc thi truyện ngắn đầu tiên ấy. Lần này lại đi Đà Nẵng. Nghe nói nhà phê bình Văn Giá do bận công trình khoa học lớn không thể tham gia Ban giám khảo. Nhà văn Phan Mai Hương thông báo, Đường Văn đã trân trọng mời nhà lí luận phê bình văn học – Phó giáo sư tiến sĩ Nguyễn Bích Thu tham gia.
Thật là vui quá. Lại chờ ngày lên đường. Và một vòng quay mới, một cuộc chấm thi mới, sẽ cho ra một bộ giải mới với những tên tuổi mới.
H.P.P
Bài viết liên quan: