Một sáng Sài Gòn giữa tháng Mười, trời bỗng trở nên dịu mát, bảng lảng sau những cơn mưa muộn. Sáng ấy, gần như cả nước dõi theo người dân Sài Gòn ôm những nhành cúc trắng bâng khuâng cho một buổi tiễn đưa. Một cuộc “diễu hành” chưa từng có diễn ra. Không tiếng hô theo quân lệnh, mà lặng lẽ, trang nghiêm của 731 Giải phóng quân, biệt động thành đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 trên những chiếc linh xa từ từ tiến về nghĩa trang Thành phố.
Gần sáu mươi năm yên nghỉ tại công viên Lê Thị Riêng, “không một tấm hình, không một dòng địa chỉ”, các anh âm thầm chứng kiến bao cuộc đổi thay và phát triển của thành phố đầu tàu trong cả nước. Mọi người cứ đến rồi đi, náo nhiệt tưng bừng, tấp nập đông vui, ngược xuôi theo dòng chảy thời gian. Giữa cái nhộn nhịp, hối hả vốn có của một đô thị được mệnh danh không ngủ, có một khoảng lặng thiêng liêng vừa được đánh thức từ tận sâu trong lòng đất. Mấy ai biết, ngay dưới thảm cỏ xanh rì hằng ngày mình dạo chơi, ngồi trò chuyện trong một không gian rất đỗi thanh bình kia, có 731 linh hồn đang khát khao muốn được trở về. Họ đã ngủ một giấc đủ dài và thật sâu. Cơ duyên đến, các liệt sĩ cất lên tiếng nói của riêng mình qua một con đường vòng tâm thức. Ba bức ảnh tư liệu quốc tế xuất hiện vô tình hay từ sự linh thiêng nào đó? Câu hỏi ấy đã mở ra khúc dạo đầu của sự tri ân trong “chiến dịch 500 ngày đêm” đang diễn ra trên cả nước.
Sáng ấy, bông cúc trắng – một loài hoa biểu tượng của sự tinh khiết, của hương hồn bất tử và nỗi tiếc thương dành cho người đã khuất bỗng dưng tràn ngập các con đường đoàn linh xa đi qua. Mỗi người dân cầm trên tay một nhành cúc trắng bâng khuâng, nghẹn ngào. Hàng ngàn người đứng sát vào nhau tạo thành một dòng sông tâm linh, bồng bềnh, lững lờ trôi giữa lòng thành phố. 26 km. Con đường không quá dài so với một đời người, nhưng những người con ưu tú đi mãi 58 năm mới được gặp lại đồng đội của mình cùng một nơi an nghỉ.
Ngày xưa, các anh – những chiến sĩ biệt động thành, giải phóng quân khi ra đi có tên tuổi, quê quán, mẹ cha, tuổi đời mười tám, đôi mươi hoạt động nội thành đầy nguy hiểm. Các anh luôn được sống trong vòng tay ấm áp, chở che của đồng bào để hoàn thành nhiệm vụ được tổ chức giao phó, nhưng chẳng may hy sinh. Nay trở về bằng một cái tên chung “Liệt sĩ chưa biết thông tin”. Đó là nỗi đau cho người còn sống. Có biết bao bà mẹ mỏi mòn đợi trông, chỉ mong được một lần ôm con vào lòng dù chỉ là nắm đất mà máu thịt con mình đã hoà vào đó không còn biết đâu là hình hài nữa. Ngày ấy, mẹ biết, con đường con đã chọn, gập ghềnh, chông gai nguy hiểm, thậm chí phải trả bằng tính mạng của mình. Nhưng Tổ quốc cần, nhân dân cần, con chấp nhận ra đi để khi trở về không tên tuổi, quê quán, người thân. Nỗi đau này đâu ai nhận thay mẹ đêm đêm!
Một nỗi đau khác, mới vừa cất lên lời đã thấy trời Sài Gòn rưng nước mắt: “Đồng đội ơi, về nhà thôi. Mấy chục năm nằm đất lạnh rồi”. Lời người cựu chiến binh ôm bó cúc trắng vẫy chào đồng đội, nghẹn khóc bên đường. Có thể năm xưa, các anh ấy đã nhường cho mình sự sống? Giọt nước mắt người lính già rơi xuống mặn hơn hạt muối chia hai ở chiến trường gian khổ, thấm nhoè những nhành cúc trắng đồng đội ơi!
Sáng ấy, Sài Gòn không xao xác tiếng chổi trên vĩa hè, công viên nữa. Tất cả như dừng lại, để tiến hành một nghi thức trang nghiêm nhất dành cho người đã từng yên nghỉ nơi đây. Từ các ngã đường, mọi người thức dậy rất sớm, chọn cho mình một chỗ đứng, một góc nhìn trọn vẹn nhất, tay cầm nhành cúc trắng hướng theo đoàn xe đưa các anh về chốn an lành. Còn gì đẹp hơn hình ảnh của bà con Sài Gòn, sự tri ân hôm nay không gì so sánh được. Khi cần cũng biết lặng lẽ theo cách riêng. Dù chưa nhận biết tên riêng, con của bà mẹ nào trên mảnh đất lắm đau thương, các liệt sĩ vô danh nay đã là những người con, đứa em của bà con thành phố mang tên Bác. Sự đón nhận thành kính này chính là tấm bia vô hình nhưng bất diệt nhất khắc tên các anh vào lòng dân tộc.
Người ra đi không tiếc tuổi thanh xuân, xương máu thì hàng ngàn nhành cúc trắng có đáng là bao từ khắp nơi gởi về trong buổi tiễn đưa đầy xúc động. Có những câu chuyện nhỏ viết nên từ những nhành cúc trắng làm thắt lòng người ở lại. Người trao tặng và người nhận hiểu nhau bằng những cái gật đầu nhẹ và ánh mắt rưng rưng. Giây phút ấy, biến thành một nén tâm hương, một sợi dây kết nối nghĩa đồng bào sâu nặng nhất. Các liệt sĩ lại trở về lòng đất mẹ, xin được vạn lần tri ân những gì các anh đã cống hiến cho non sông, đất nước này!
Đoàn linh xa chầm chậm rời khỏi công viên, như để các anh ngắm nhìn thành phố đã thay da đổi thịt từng ngày. “Có giây phút bình yên, sao tôi quên? Sao tôi quên?”. “Bài ca không quên” của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn vang lên như một lát cắt nhắc nhớ sự hy sinh của các anh không chỉ cho sự bình yên hôm nay. Nó sẽ còn ngân vang mãi, nhất là thế hệ trẻ mai sau. Những chủ nhân năng động nhất, giàu nhiệt huyết, tận tâm cống hiến.
Mùi hương của hoa cúc trắng thanh nhẹ, dịu mát mang lại một cảm giác an yên kỳ lạ. Không có sự bi luỵ nào, thay vào đó là lòng biết ơn vô hạn. Từ nay các anh được thanh thản, ngủ yên bình khi đã tìm được mái nhà chung, ấm áp bên đồng đội của mình. Nhành cúc trắng đặt lên mỗi mộ phần, tạo nên một bức tranh đẹp đến nao lòng dưới ánh nắng vàng dịu nhẹ của không gian tĩnh lặng miền mây trắng.
Sự kiện tiễn đưa nào rồi cũng sẽ khép lại. Những nhành cúc trắng rồi cũng sẽ tàn phai. Mọi vật chất đều hoán đổi để tồn tại. Con người không thoát khỏi vòng lặp sinh tử nhân sinh. Ta hướng đến cái tốt đẹp để hoá giải những đau thương. Điều rừng hoa cúc trắng dịu dàng ấy muốn gởi gắm sẽ còn đọng mãi trong tâm thức của người dân Sài Gòn, cũng như linh hồn các anh vẫn luôn dõi theo sự phát triển của thành phố đông dân bậc nhất này. Hẳn là các anh đang mỉm cười, vì sự hy sinh của mình hoàn toàn xứng đáng.
Cái giá của ngày hoà bình đắt quá phải không? Còn bao nhiêu người con nữa đã ngã xuống trên mảnh đất hình chữ S chưa tìm gặp? Trong cả ngàn người nằm xuống nơi đây chỉ gọi đúng một cái tên. Một người con gái không tiếc tuổi thanh xuân để chờ người chiến sĩ đến gần cuối đời, đâu mong được công nhận là “vợ liệt sĩ” khi chưa một phút sống đúng nghĩa vợ chồng. Chiến tranh là như thế! Khắc nghiệt vô cùng! Con đường hoa hôm ấy sẽ dẫn ta vào miền nhớ, và luôn đậm sâu trong ký ức mỗi người để kết nối quá khứ đau thương với bình yên hiện tại và sự vững mạnh, tươi đẹp của tương lai.
Không có con đường nào bằng phẳng cho ta đi đến thành công. Dù là của mỗi chúng ta hay con đường đi của cả dân tộc. Không ai trao tặng chúng ta hai tiếng Hoà Bình mà không đánh đổi bằng máu xương cả. Hãy trân trọng!
Bài viết liên quan