Những ngày tháng tư, nắng ửng vàng như trải mật khung trời miền hạ. Nơi chốn thị thành, tôi quay quắt nhớ quê, nhớ bữa cơm chiều quyện thơm mùi khói bếp bên mái tranh quê, nhớ dáng cha má bên ảng nước sau hè.
Tôi sinh ra và lớn lên ở xứ miệt đồng bưng biền. Tuổi thơ tôi là những tháng ngày tươi đẹp bên cánh diều no gió, chắp cánh những ước mơ bay cao bay xa; là những đêm bên chiếc đèn đom đóm một thời đong đầy lưu luyến. Giữa những miền ký ức tuổi thơ tươi đẹp ấy, hình ảnh ảng nước sau hè không thể mờ phai tâm trí tôi dẫu đã bước sang nửa cuộc đời dâu bể.
Không biết có phải con người ta khi lớn lên thì thường sẽ nhớ về những điều xưa cũ, những thứ đã thuộc về quá vãng mà má tôi mỗi khi nhắc tới là luôn luôn có 2 chữ “hồi đó”. Nghe sao mà thắt thẻo ruột gan! Hồi đó, ảng nước được má chọn đặt ngay gần cửa ra vào của chái bếp để tiện việc cơm nước hàng ngày. Chỉ bước ra có vài bước là tới. Tuy ngắn nhưng đã biết bao lần những lượt má đã đi qua cũng là bấy nhiêu lần má đặt hết những yêu thương đong đầy vào từng bữa cơm gia đình. Tiếng bước chân lẹt xẹt của má trên nền đất lâu ngày lộ lên bề mặt bóng lưỡng một màu đen u tối của đất đen xứ bưng biền, thứ đất ấy làm tôi nhớ, tôi thương như thể đi xa quê lâu ngày muốn quay về ngay tức khắc để được cùng má loay hoay cơm nước, áp vào bờ vai hao gầy của má, nghe hơi ấm tình thương của má, cùng má bước đi chân trần trên nền đất lâu ngày thơm mùi bùn khô qua bao mùa mưa nắng dãi dầu.
Thẳm sâu tâm trí tôi, chiếc ảng nước sau hè hiện lên một hình ảnh giản đơn với biết bao ý nghĩa của tình cảm gia đình mà ở đó có sự tỉ mẩn của cha, tảo tần của má và cả tình yêu thương vô bờ của bậc song thân đối với những đứa con thơ dại của mình. Nhớ những buổi ấu thơ tan trường về má biểu ra đằng sau ảng nước tắm rửa rồi vô ăn cơm. Trên ảng nước, cha kê những chiếc lu, cái kiệu để hứng nước mưa nay được má múc từng dòng nước mát bằng chiếc gáo dừa thơm vị quê hương xứ sở. Nắng chiều hoàng hôn dịu nhẹ loang loáng ánh vàng nhạt như xuyên qua dòng nước mát từ trong gáo nước được má chế xuống người tôi như làm ánh lên nụ cười hạnh phúc của má khi con cái bình an khôn lớn từng ngày. Tiếng gió lao xao trên những ngọn tre ngoài bờ rào hòa cùng âm thanh tiếng nước chảy như tấu lên một bản nhạc reo vui khép lại một ngày yên ấm đi qua nhè nhẹ như thanh âm của tiếng nước chảy qua những thanh tre nơi ảng nước mà chầm chậm trôi đi…
Rồi chị em tôi cũng lớn lên, dáng cha hao gầy qua bao năm tháng, bóng mẹ cũng hằn lên những sương gió của cuộc đời với những sợi tóc pha màu sương trắng. Chiếc ảng nước vẫn còn đó và những thanh tre cứng cáp ngày nào cha đan kết thành vỉ cũng mục rữa theo thời gian. Những đốm màu xam xám dần xuất hiện để thay cho những mảng xanh ban đầu, có những thanh tre mà phía bên hông cũng mọc lên vài cây nấm lốm đốm nhỏ xíu trăng trắng như báo hiệu đã đến hồi phải thay ảng nước mới. Chiều mát, cha xách rựa ra phía bờ rào chọn những cây tre già thẳng tấp để chẻ những thanh nan tre đóng vỉ ảng nước. Cứ mỗi mùa mưa nắng đi qua, cha kiểm tra cẩn thận ảng nước cho má. Hễ mà ảng nước có rung lắc mạnh thì mẹ thằng Tí cho tui hay tui đóng cái khác nhen! Chỉ câu nói đó thôi cũng hiểu được tình cảm của cha dành cho má cũng như lúc ban sơ.
Ngày thay ảng nước mới, tôi vui mừng khôn xiết vì có thể thoải mái tắm rửa với đủ các trò nào là té nước vào người chị hai, nào là dùng cái gáo dừa xoay nước vòng tròn trong cái lu chứa nước cho vui mắt. Nhưng chưa được bao lâu thì cũng đến ngày chị hai phải theo chồng bỏ lại quê nhà với cha má, tôi và ảng nước sau hè. Đêm, cũng như mọi đêm, ngoài trời tiếng vạc kêu sương, má trằn trọc khó mà chợp mắt được, má lo lắng chuyện cưới xin của chị. Con gái gả đi rồi là con nhà người ta.
Rồi một buổi chiều nào đó, cũng trên ảng nước sau hè, má ngồi lựa từng trái bồ kết đen xì đã đủ độ già đem đi nấu nước gội đầu cho chị trước buổi vu quy. Từng gáo nước bồ kết được má gội rửa trên mái tóc đen mượt suôn dài của chị như gởi gắm một đời hạnh phúc khi bước lên xe hoa về nhà chồng. Má nhớ chị hai, má nhớ những lần nấu nước bồ kết gội đầu cho chị. Và má nhớ chính cái tuổi xuân xanh thì con gái của mình cũng được bà ngoại nấu nước bồ kết gội đầu cho má…
Phương nam nắng mưa hai mùa cứ lần lựa đi qua, chiếc ảng nước vẫn còn đó duy chỉ khác là có thêm giàn bầu cha gieo thêm đôi giống bí đao, để vừa có trái ăn, vừa làm cảnh che bóng mát cho má rửa rau mần cá nấu cơm mỗi khi trời đứng nắng. Tôi còn nhớ như in khoảnh khắc của ngày xưa ấy với từng sợi nắng sớm mai như đánh thức bình minh mời gọi những chú ong, cánh bướm bay lượn trên những cánh hoa trắng hoa vàng mà cùng tấu lên bản nhạc chào một ngày mới an yên. Má nói chiều nay cha đi ra đồng về là thể nào cũng có cá trê nấu tô canh bầu thanh mát, ngon hết sẩy!
Rồi tôi lớn lên đi thành phố học tập, bôn ba tha phương nơi xứ người mà bỏ lại cha má quê nhà cùng ảng nước sau hè. Rồi mỗi khi trái gió trở trời, má có kịp hái mớ lá xông giải cảm cạnh ảng nước hay không ? Đôi tay chai sạn của cha qua bao năm tháng hằn lên những đường gân xanh đỏ có còn đủ sức đốn tre chẻ thanh nan đóng vỉ thay ảng nước mới cho má không nữa ? Không biết lóng rày chị hai có quởn mà đón xe đò về thăm cha má hay không? Nghĩ đến đó thôi mà tim tôi như thắt lại! Muốn bước thật nhanh để về bên cha má ở quê nhà.
Trải qua mấy mươi năm dâu bể cuộc đời, cha má tôi cũng đã già. Nơi ảng nước ngày xưa giờ chỉ còn là kỷ niệm của một thời thơ ấu. Tôi thầm cảm ơn cha má đã cho tôi một ký ức tươi đẹp vô âu vô lo đã dung dưỡng tâm hồn mình. Hạnh phúc biết bao khi được về bên cha mẹ, sà vào lòng tận hưởng an yên của tình phụ mẫu bên ly trà nóng kể chuyện ngày xưa.
Có một ngày xửa ngày xưa…
Thi Hoàng Khiêm
Bài viết liên quan: