Trời tháng Giêng những ngày đầu năm thật lạ, cứ chênh chao giữa cái rét tàn và hơi ấm của xuân sang. Sương mù giăng mắc trước hiên nhà, bảng lảng như khói, thỉnh thoảng một cơn gió đi lạc làm rung nhẹ mấy tàu lá xanh. Tôi thức giấc khi nắng đã lên cao, nhưng cứ muốn nấn ná mãi trong chăn. Tiếng chổi tre của mẹ đều đặn ngoài sân, nghe nhẹ bẫng và dịu dàng như một lời vỗ về dành cho vạn vật còn chưa tỉnh hẳn. Ngắm vệt nắng yếu ớt bò dần trên bức tường cũ, tôi chợt nhận ra: À, vậy là tháng Giêng đã về.
Những ngày hậu Tết, căn nhà bỗng trở nên mênh mông lạ thường. Không còn tiếng cười giòn tan của bầy trẻ, cũng chẳng còn những mâm cơm chật ních người phải kê thêm ghế. Gian bếp trở lại với dáng vẻ tĩnh lặng vốn có. Mẹ vẫn dậy sớm quét sân, lúi húi nấu cơm, nhưng từng động tác đều thong thả như thể đang cố chắt chiu chút thời gian dư dả hiếm hoi của mùa xuân. Bữa trưa tháng Giêng của mẹ bình dị đến lạ: một bát canh rau cải xanh ngắt, đĩa trứng rán vàng ươm và bát cà pháo giòn tan còn sót lại. Không còn bánh chưng hay thịt mỡ, cũng chẳng ai thèm nhắc đến những món ngon vật lạ. Có lẽ sau những ngày tiệc tùng đủ đầy, người ta mới thấu hiểu rằng: vị ngon thực sự đôi khi chỉ nằm ở cảm giác được trở về với những điều dung dị nhất. Ngồi đối diện mẹ qua mâm cơm giản đơn, tôi chợt thấy những vết chân chim nơi khóe mắt mẹ hằn sâu hơn dưới ánh nắng nhạt của buổi chiều. Mẹ vẫn thế, vẫn lối ăn thong thả, vẫn theo thói quen cũ gắp đầy bát tôi những miếng ngon nhất, mặc kệ việc tôi đã khôn lớn tự bao giờ.
Chiều muộn, tôi ra sân, bắt gặp bà Hai hàng xóm ngồi lặng lẽ trước hiên. Mới mấy hôm trước, khoảnh sân ấy còn rộn rã tiếng cười, dép guốc của đám con cháu từ phố về để ngổn ngang, bếp lửa trong nhà chưa lúc nào ngơi nghỉ. Giờ thì tất cả đã trả lại sự thanh vắng vốn có. Con cháu bà lại xuôi ngược về thành phố, mang theo cả những ồn ào đi mất, để lại một căn nhà bỗng chốc thênh thang lạ thường. Bà không nói gì, chỉ hướng đôi mắt đục mờ ra con ngõ nhỏ, nơi mùng Hai còn tấp nập người qua, giờ chỉ còn gió lay mấy tàu lá chuối xao xác. Bà bảo: “Qua Tết là thấy nhà cửa rộng ra hẳn”. Tôi chợt thắt lòng. Cái “rộng” ấy đâu chỉ là diện tích, mà là khoảng trống mênh mông khi hơi ấm sum vầy vừa kịp nhen nhóm đã vội vã chia xa.
Ngày còn bé, tháng Giêng trong mắt tôi là những ngày dài niềm vui bất tận. Đó là những ngày hội làng náo nức, là tiếng trống hội rộn rã rung chuyển cả ngõ nhỏ, là những lần háo hức theo chân người lớn đi xem múa lân, xem đánh đu giữa sân đình. Khi ấy, tháng Giêng dài bởi những cuộc vui không hồi kết. Còn bây giờ, tôi mới hiểu cái “dài” của tháng Giêng không tính bằng ngày tháng, mà tính bằng nhịp lòng chùng chình chưa nỡ rời xa những thơi thới của ngày xuân. Càng lớn, tôi càng ít tìm về những ồn ào ngoài kia mà chọn cách nấn ná trong căn phòng quen thuộc, bao quanh bởi những thứ cũ kỹ đầy thân thương: cái bàn học đã sờn mép gỗ, chồng sách đọc dở bám chút bụi mờ, và cuốn sổ tay ghi chép những dự định của năm cũ còn sót lại. Trong phút tĩnh lặng của tháng đầu năm, tôi mở lại những trang nhật ký cũ. Ở đó có những hoài bão từng bùng cháy và cả những điều vẫn còn bỏ ngỏ. Nhìn lại chúng, tôi không còn thấy hối tiếc hay dằn vặt. Tháng Giêng dạy tôi cách mỉm cười trước những dang dở, vì tôi hiểu có những điều chỉ cần vẫn hiện diện trong lòng là đã đủ vẹn tròn.
Buổi tối, tôi thích cảm giác ngồi bên khung cửa, nghe tiếng gió thổi khẽ khàng qua kẽ lá. Không gian thấm đẫm mùi hương nhẹ bẫng của trà xanh, của nắng cũ trên vải vóc và của đất mẹ cựa mình sau mưa. Tháng Giêng cứ thế âm thầm tạo ra một khoảng lặng cần thiết giữa dòng đời hối hả, cứ ở đó, như một người bạn hiền, cho ta cơ hội được nhìn lại mình một cách thấu đáo nhất.
Tháng Giêng rồi cũng sẽ lùi lại phía sau như bao mùa cũ. Công việc sẽ lại đầy lên, và nhịp đời sẽ sớm trở lại cái guồng quay tất bật vốn có. Thế nhưng, nếu ta kịp chắt chiu và giữ lại trong lòng chút dịu dàng của những ngày đầu năm này -một bữa cơm thanh đạm, một sớm mai nhẹ nhàng, hay chỉ là một khoảnh khắc tĩnh lặng nhìn nắng xuyên qua kẽ lá thì suốt cả năm dài…những điều nhỏ bé ấy chính là hành trang để ta không đánh mất mình giữa phố thị xô bồ. Với tôi, tháng Giêng chỉ cần có thế: một quãng nghỉ vừa vặn để ta gặp lại chính mình, trong những điều bé nhỏ mà thân thương nhất.
Bài viết liên quan: